Ένας χρόνος χωρίς τον Νίκο Λαβράνο

Ο αδελφός του Γεράσιμου, μέγας μουσικός, πειραματιστής και συνθέτης του «Για πάντα μαζί» (Πάριος), «έφυγε» πέρσι, τέτοια μέρα…

Γράφει ο Ηλίας Αλεξόπουλος

ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ μέσ’ τη μουσική. Γεννήθηκε για τη μουσική. Και πορεύτηκε μαζί της (και τη λατρεμένη Μίλλη του), ίσαμε το τελευταίο χνώτο του, έφηβος, ετών 86. Πέρσι, μια μέρα σαν κι αυτή…

ΕΝΑΣ χρόνος πριν. Τότε, που η σπουδαία ιστορία των Λαβράνων στο εγχώριο μουσικό στερέωμα, τράβαγε χειρόφρενο. Ο Γεράσιμος (1935), απ’ τους πρωτοπόρους της εγχώριας jazz σκηνής και συνθέτης σε πάνω από 25 ταινίες του παλιού ελληνικού κινηματογράφου, είχε «φύγει» απ’ το ’15. Τώρα, ήταν το requiem του μεγάλου (1933). Του Νικόλα…

ΜΑΖΙ ΞΕΚΙΝΗΣΑΝ. Στην ορχήστρα που ‘χε φτιάξει ο Γεράσιμος. Ο Νίκος, κυρίως στα κρουστά (και πλήκτρα). «Πάνω απ’ όλα, μουσικός» – πάντα το έλεγε. Εκτέλεση και διεύθυνση. Το τήρησε. Ακόμη κι όταν, για το ευρύ κοινό, η δόξα τον στεφάνωνε ως συνθέτη.

ΑΠΟΔΕΙΞΗ συνέπειας στην πρωτόλεια ταυτότητα, οι all success παραστάσεις του Δημήτρη Μαλισσόβα, λίγα χρόνια πριν – στα ήδη over 80 του: «Ο Αλέκος βρήκε απ’ τον Παράδεισο» και, ιδίως, «Edith Piaf». Ενορχήστρωση, διεύθυνση ορχήστρας (το κουιντέτο του) και ντραμς.

ΗΤΑΝ projects με πειραματικά χαρακτηριστικά. Του πήγαινε του Νίκου. Πάντα τον ζητούσε, μουσικά, το νέο δρόμο. Το avant-garde στη χώρα της… πεπατημένης (με, συχνά, συνοδοιπόρο, είτε τον Γεράσιμο, είτε τον μικρότερο αδελφό, τον Γιώργο, επίσης εξαιρετικό «κρουστό», με σειρά ηχογραφήσεων).

«ΣΕ ΟΛΗ του τη ζωή», γράφτηκε, «έκανε μουσικά ταξίδια από τη folk στη jazz, με ενδιάμεσους σταθμούς σε διάφορα μουσικά είδη, όπως tangos και fados, ναπολιτάνικα και γαλλικά, blues καθώς και “αναπάντεχες συναντήσεις” με τον πρωτογενή χώρο του παραδοσιακού τραγουδιού».

ΕΤΣΙ συμμετείχε, ως ντράμερ – περκασιονίστας, στην Πειραματική Ορχήστρα Αθηνών, του Μάνου Χατζηδάκι. Στο Ενόργανο Σύνολο του Αργύρη Κουνάδη και τις περιώνυμες Ελληνικές Εβδομάδες Σύγχρονης Μουσικής. Έτσι δήλωσε «παρών» και σε σειρά σημαντικών ηχογραφήσεων, πέρα απ’ τις (εμπορικά) mainstream oδούς: το «Μπολιβάρ» του Μαμαγκάκη, τα «Χορικά» του Ρώτα, το «Μοιρολόι» του Αδάμη, τις συνεργασίας με τον Χρήστου…

ΕΤΣΙ έψαξε κάποτε, με τον δικό του τρόπο, και το κεφάλαιο soundtracks, με τις «ψαγμένες» (πλην αναξιοποίητες δισκογραφικά) συνθέσεις για τις ταινίες «Death has blue eyes» και «Island of death» του Μαστοράκη (1975- ‘76). Έτσι, το 1970-‘71 επιχείρησε κι αυτό: το «πέρασμα» του εντεχνο-λαϊκού σε μια new age ενορχηστρωτική φόρμα, με electro πινελιές. Και βγήκε αυτό: Η (καταπληκτική) «Μαρία», by «Lyra». Με Γιάννη Πουλόπουλο, Γιάννη Θωμόπουλο, Μαρία Δουράκη, Διονύση Τζεφρώνη.

ΕΚΕΙΝΗ τη δουλειά την είχε υπογράψει με ψευδώνυμο: «Νίκος Σκέμπρης». Κατά τον Τζιλιβάκη, «για προφανείς λόγους δισκογραφικών συμβολαίων». Παρένθεση: κατ’ εκδοχή, «Σκέμπρη» ήταν το πατρογονικό της μάνας του. Κλείνει η παρένθεση…

ΗΔΗ, στη ζωή του είχε μπει η Μίλλη Καραλή – «ο μαέστρος της ζωής μας», την έλεγε. Σπάνιος έρωτας, ζωής. Εξαιρετική τραγουδίστρια. Ένα μεγάλο κομμάτι της συνθετικής του δράσης ο Νίκος τ’ αφιέρωσε σ’ αυτήν. Ο ίδιος έγραφε, η Μίλλη ερμήνευε – και οι επιτυχίες «έτρεχαν». Δισκογραφία, εμφανίσεις…

ΓΥΡΩ στο ’75, με τη Μίλλη στο «πικ», φεύγουν για Παρίσι, να δοκιμάσει την τύχη της εκεί. Το έκαναν, περίφημα, για κάπου τρία χρόνια. Κι επέστρεψαν…

ΠΛΗΝ, βεβαίως, της Καραλή, η πένα του Λαβράνου, «αγίασε» πολλούς. Μεγάλα ονόματα, τοτέμ. Πάριος, Πουλόπουλος, Νταλάρας, Μούσχουρη, Μαρινέλλα, Δάκης, Μοσχολιού, Αδαμαντίδης, Διονυσίου, Γαλάνη, Καλαντζής, Βοσκόπουλος, Διαμάντη, Κλωναρίδης, Κατέβας… «Ρούχο» στα λόγια επίσης κορυφαίων συνθετών. Μάνος Ελευθερίου, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Πυθαγόρας, Μάνος Ιατρόπουλος, Πάνος Φαλάρας, Σαράντης Αλιβιζάτος, Σόφη Παππά, Γιάννης Νεγρεπόντης, Βαρβάρα Τσιμπούλη…

ΔΙΑΜΑΝΤΑΚΙΑ και διαμάντια. Εκ των οποίων, η μέση λαϊκή ακρόαση χάρισε το μέγα στέμμα στο χιλιοτραγουδισμένο «Για πάντα μαζί». Με τη φωνή του Γιάννη Πάριου, σε στίχους Ιατρόπουλου (1981)…