7.9 C
Corfu
Κυριακή, 5 Φεβρουαρίου, 2023

Στην τελική ευθεία για το «24ο Φολκλορικό Φεστιβάλ Κέρκυρας»

Ένας θεσμός που ξεκίνησε από τα πρώτα βήματα του Λαοδάμα τη δεκαετία του '80 κι εξελίχτηκε στη μαζικότερη πολιτιστική εκδήλωση στο νησί, το Φολκλορικό...

Ξεκινάει το Κερκυραϊκό Καρναβάλι!

Την Κυριακή 5 Φεβρουαρίου 2023 στην Πλατεία Δημαρχείου έχει προγραμματιστεί η έναρξη του Κερκυραϊκού Καρναβαλιού. Συμμετέχουν: 12.00 Χορωδία Λυκείου Ελληνίδων 17.30: Η Κερκυραϊκή Μασκαράτα Οι Βενετσιάνοι του "ό,τι...

Η 102η Σύνοδος Πρυτάνεων Ελληνικών Πανεπιστημίων στην Κέρκυρα

H 102η Σύνοδος Πρυτάνεων Ελληνικών Πανεπιστημίων θα διεξαχθεί από τις 20 έως τις 23 Μαρτίου 2023, υπό την Προεδρία του Ιονίου Πανεπιστημίου και Προεδρεύοντα τον Καθηγητή Ανδρέα Φλώρο,...

Ένα φορτηγό με σκουπίδια από την παραλία της Κερασιάς μάζεψε η All For Blue

Με την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου να πλησιάζει, η ομάδα της All For Blue στην Κέρκυρα δείχνει την αγάπη της για τον ωκεανό. Η...

Αυτή είναι η παλαιότερη φωτογραφία «κερκυραϊκής ζωής» στην ιστορία

Με αφορμή τη σημερινή (19/8) παγκόσμια ημέρα φωτογραφίας, η Thapsia Asclepium του W.F. Talbot, φωτογραφημένη με καλοτυπία, μεταξύ 1835 και 1839.

Γράφει ο Ηλίας Αλεξόπουλος

ΣΤΑ 1558, ένας Ιταλός εικαστικός, ο Giovanni della Porta, έκανε στους ζωγράφους των καιρών μια τίμια σύσταση: «Για πορτραίτα και τοπία, δοκιμάστε την Camera Obscura». Μηχανή ήταν. Φορητή. Μια πρώτη υποψία «σκοτεινού θαλάμου».

Η ΕΙΣΗΓΗΣΗ «πατούσε» σε μια διαδικασία που είχε περιγράψει από αρχαιοτάτων ο ελληνικός πεφωτισμένος νους (Αριστοτέλης): αν κατασκευάσεις ένα σκοτεινό κουτί, που η μια του άκρη έχει γυαλιστερή επιφάνεια και η απέναντι μια μικρή οπή με… θέα προς τον ήλιο, τότε οι ακτίνες, μέσω της οπής, θα σχημάτιζαν – καθρέπτιζαν στην επιφάνεια το είδωλο των αντικειμένων που βρίσκονται απ’ έξω. Υπήρχε ακόμη δρόμος. Μα, η κεντρική λογική λειτουργίας της φωτογραφικής μηχανής είχε μόλις γεννηθεί…

ΜΕΧΡΙ τον 17 αι., ερευνητές, όπως οι Gardano (κοίλος φακός στην οπή εισόδου του φωτός), Barbaro (με την πρωτοποριακή χρησιμοποίηση διαφράγματος για καλύτερη εστίαση) και Schwenter (ο πρόδρομος του «ζουμ», μέσω ενός δικτύου πολλαπλών φακών, διαφορετικών εστιακών αποστάσεων), πρόσφεραν τις βελτιωτικές ιδέες τους. Μπαίνοντας, ωστόσο, στον 18ο αι., το πολύ μεγάλο στοίχημα παρέμενε: οι έως τότε λύσεις, αδυνατούσαν να διατηρήσουν τα είδωλα στην φωτοευαίσθητη επιφάνεια. Και η εικόνα, «έφευγε»…

H… κερκυραϊκή σελίδα του “Album di Disegni fotogenici”

ΤΑ (ΧΗΜΙΚΑ) πειράματα, προς λύση του προβλήματος, πολλά. Όπως του Γερμανού, J.H. Schulze. Η επίτευξη, ενός. Του Γάλλου, Nicéphore Niépce, το 1826. Κατορθώνοντας ν’ αποτυπώσει απευθείας σε «θετικό» την πρώτη σταθερή φωτογραφία της ιστορίας: «Η θέα από το Παράθυρο στο Le Gras». Με (σταθεροποιητική) χρήση ενός πετρελαϊκού παράγωγου και μετά από οκτάωρη έκθεση στο φως.

ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΕ «ηλιογραφία». Η πρώτη, θεωρείται, τεχνική φωτο-αποτύπωσης στην παγκόσμια ιστορία. Κι ας μην «έπιασε», εμπορικά, ποτέ…

WILLIAM Fox Talbot (1800–1877). Άγγλος λόγιος κι επιστήμονας. Σε όχι μεγάλη χρονική απόσταση απ’ τον Niépce, κάνει τους δικούς του πειραματισμούς. Και βγάζει τη δική του μέθοδο: «καλοτυπία». Ή, αλλιώς, «ταλμποτυπία». «Επρόκειτο», διαβάζουμε, «ουσιαστικά για τη δημιουργία μιας ενδιάμεσης αρνητικής εικόνας (ένα χάρτινο ευαισθητοποιημένο αρνητικό με χρόνο έκθεσης στη μηχανή, υπό το ηλιακό φως, τα οκτώ λεπτά), που αργότερα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την αναπαραγωγή της θετικής, πραγματικής εικόνας» (αντίθετα, η αποτύπωση του Niépce γινόταν απευθείας στο «θετικό»). Ήταν ο πρώτος, που συνέλαβε την κρίσιμη σχέση ανάμεσα στην «αρνητική» και «θετική» φωτογραφία. Εξ ου και η «πατριαρχική» θέση που έλαβε στη συνείδηση της φωτογραφικής διαχρονικότητας.  

William Henry Fox Talbot

ΕΠΙΣΗΜΩΣ, η «καλοτυπία» / «ταλμποτυπία», ανακοινώθηκε το 1839. Σχεδόν ταυτόχρονα με την ανακοίνωση της εξαιρετικά δημοφιλούς, τα επόμενα χρόνια, «δαγγεροτυπίας» του Louis Jacques Mande Daguerre – εξέλιξη, ουσιαστικά, του Niépce way (κι εγενέθη «μάχη» αέναος μεταξύ Τalbot και Daguerre για τα πρωτεία της πατρότητας). Ανεπισήμως, όμως; Από πότε, άρα, υφίστατο; Πότε έδωσε τα πρώτα αποτελέσματα – έστω, πειραματικά; Και τελικώς, πώς, σε όλο αυτό, εμπλέκεται η Κέρκυρα; Εξήγησις…

Λέγεται ότι τη φωτογραφική μηχανή που εφηύρε ο Τalbot το 1835 η γυναίκα του τη φώναζε «ποντικοπαγίδα». Αυτό της θύμιζε…

ΠΕΡΑ από τα φωτογραφικά του ενδιαφέροντα, ο Talbot ήταν και δεινός (ερασιτέχνης) βοτανολόγος. Παιδιόθεν. Σ’ αυτό, λοιπόν, το πλαίσιο επισκέπτεται πρώιμα, πριν τα 30 του, και την (αγγλοκρατούμενη) Κέρκυρα. Κατ’ ορισμένες (αγγλικές) πηγές, πρώτη φορά, το 1823. Δεδομένα (συνηγορούν οι πάντες) το 1826 –για έναν, περίπου, μήνα. Σημείωση: η χρονιά της θρυλικής φωτογραφίας του Niépce.

ΣΩΖΟΜΕΝΗ επιστολή του Talbot απ’ την Κέρκυρα, με ημερομηνία 31 Μαρτίου 1826, παραθέτει ημερολογιακές εντυπώσεις, κρίσεις κι εκτενή λίστα (βοτανολογικών) ευρημάτων (δείτε το πλήρες κείμενο ΕΔΩ). Πριν συνεχίσει, έπειτα, τις μελέτες του αλλού (π.χ. Ιταλία).

ΚΑΠΟΙΑ χρόνια έπειτα, «βοτανικά δείγματα από το 1826 που πιθανόν ο Talbot να έστειλε στον Iταλό βοτανολόγο, Bertolini εν είδη “αντιγράφου” μέσω της τέχνης του φωτογονικού σχεδίου, αντί του τρόπου του καλλιτεχνικού σκίτσου», αποτυπωμένα «επί χάρτου αλμυρού», θα χώνονταν σε λεύκωμα. Το πρώτο φωτογραφικό, αείποτε. Κειμήλιο σήμερα τού Metropolitan Museum of Art, στη Νέα Υόρκη.

ΚΑΠΟΙΕΣ απ’ τις λήψεις του λευκώματος συνοδεύονται από χαρακτηρισμό προέλευσης (π.χ. Genoa). Πολλές, δεν παρέχουν στοιχεία, αν και ο ίδιος τύπος τους, κάνει ελκυστική την υποψία να πρόκειται, ανά ομάδες, για ενιαίες σειρές. Μία, πάλι, επιβεβαιώνεται ρητά, «from Corfu»: η «καλοτυπική» φωτογραφία μιας Thapsia Asclepium (η γνωστή μεσογειακή «θαψία» ή «θάψος» ή «αγλήγορα», σε χρήση άλλοτε και στην παραγωγή κίτρινης βαφής), σε εικόνα 22.5 x 18.5 εκ.

Η ΠΡΟΣΦΕΡΟΜΕΝΗ ημερομηνία «μιλάει» για το 1839-’40. Δεν πρόκειται, όμως, παρά για τη χρονολογία έκδοσης του λευκώματος, του «Φωτογονικού Σχεδίου», όπως το ονόμασε ο Talbot (Album di Disegni fotogenici) και το οποίο παρουσιάστηκε τη χρονιά της επίσημης παρουσίασης της μεθόδου του (ταλμποτυπία).  Ρεαλιστικά, η χρονολογία φωτογράφισης της κερκυραϊκής Thapsia Asclepium, ασχέτως του έτους συλλογής του βοτανολογικού δείγματος, αναζητείται την προηγούμενη τετραετία. Κοινώς, απ’ το 1835 κι έπειτα, όταν και χρονολογείται το παλαιότερο αρνητικό του Talbot (το παράθυρο του σπιτιού του στο Lacock Abbey), έκθεμα σήμερα του Μουσείου Επιστημών του Λονδίνου.

Σταδιακά, ο Talbot (λειτούργησε την πρώτη επιχείρηση μαζικής αναπαραγωγής – πώλησης φωτογραφιών, στο Ρίντινγκ) βελτίωσε την ποιότητα των ταλμποτυπικών φωτογραφιών, με τη χρήση ειδικών γυάλινων πλακών (υγρών και αργότερα ξηρών), οι οποίες έπαιζαν το ρόλο των σύγχρονων φιλμ, αντικαθιστώντας τα –απαιτούμενα, ως τότε- χημικά.

ΟΠΩΣ και να ‘χει, η Thapsia Asclepium, κατοχυρώνεται στη συλλογική μνήμη ως η παλαιότερη επιβεβαιωμένη φωτογραφική λήψη (ίχνους) «κερκυραϊκής ζωής», που έγινε ποτέ. Ταυτοχρόνως, μια απ’ τις παλαιότερες φωτογραφίες της παγκόσμιας ιστορίας. Bρίσκοντας θέση στο πρώτο εικονογραφημένο, με φωτογραφίες (κι όχι σκίτσα ή ζωγραφιές) βιβλίο που κυκλοφόρησε ποτέ. Κι όλα αυτά, σε credits του ιδίου του «πατέρα» (οk, μαζί με τον Daguerre) της σύγχρονης φωτογραφίας.

Μοιάζουν αρκετά, για να χρήζουν προσθήκης, έστω κι αυτού του ταπεινού, τελικού θαυμαστικού…

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Στην τελική ευθεία για το «24ο Φολκλορικό Φεστιβάλ Κέρκυρας»

Ένας θεσμός που ξεκίνησε από τα πρώτα βήματα του Λαοδάμα τη δεκαετία του '80 κι εξελίχτηκε στη μαζικότερη πολιτιστική εκδήλωση στο νησί, το Φολκλορικό...

Ξεκινάει το Κερκυραϊκό Καρναβάλι!

Την Κυριακή 5 Φεβρουαρίου 2023 στην Πλατεία Δημαρχείου έχει προγραμματιστεί η έναρξη του Κερκυραϊκού Καρναβαλιού. Συμμετέχουν: 12.00 Χορωδία Λυκείου Ελληνίδων 17.30: Η Κερκυραϊκή Μασκαράτα Οι Βενετσιάνοι του "ό,τι...

Η 102η Σύνοδος Πρυτάνεων Ελληνικών Πανεπιστημίων στην Κέρκυρα

H 102η Σύνοδος Πρυτάνεων Ελληνικών Πανεπιστημίων θα διεξαχθεί από τις 20 έως τις 23 Μαρτίου 2023, υπό την Προεδρία του Ιονίου Πανεπιστημίου και Προεδρεύοντα τον Καθηγητή Ανδρέα Φλώρο,...

Ένα φορτηγό με σκουπίδια από την παραλία της Κερασιάς μάζεψε η All For Blue

Με την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου να πλησιάζει, η ομάδα της All For Blue στην Κέρκυρα δείχνει την αγάπη της για τον ωκεανό. Η...

Διάλεξη του Κ. Ζερβόπουλου: «Οι μελοποιήσεις του “Ύμνου εις την Ελευθερίαν” από το Ν. Μάντζαρο»

Τιμώντας την επέτειο των 200 χρόνων από τη συγγραφή του «Ύμνου εις την Ελευθερίαν» - Διάλεξη Κώστα Ζερβόπουλου, Δρ. Μουσικολογίας Ιονίου Πανεπιστημίου Η Εταιρεία Κερκυραϊκών...