Μεταλληνός και… Καποδίστριας στο Θ’ Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο της Ιεράς Συνόδου

Προεδρεύων και εισηγητής ο καθηγητής του Ι.Π., 8+2 εισηγήσεις για τον Κυβερνήτη, στο οποίο ήταν εξ ολοκλήρου αφιερωμένη η μία εκ των πέντε Συνεδριών (16-17/10).

ΜΕ ΚΕΡΚΥΡΑΪΚΗ συμμετοχή, αλλά κι εκτενείς αναφορές, κυρίως όσον αφορά στον Ιωάννη Καποδίστρια, πραγματοποιήθηκαν το διήμερο, 16-17/10, οι εργασίες του Θ’ Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου, το οποίο διοργάνωσε διαδικτυακά η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος –δια της Ειδικής Συνοδικής Επιτροπής Πολιτιστικής Ταυτότητος- στο Συνοδικό Μέγαρο.

ΘΕΜΑ του, «Τα Οικονομικά του Αγώνος- Η επίτευξη και η αναγνώριση της Ελληνικής Ανεξαρτησίας». Ένα εκ του κύκλου των δέκα προβλεπόμενων Συνεδρίων με γενική θεματική «1821-2021: 10 Επιστημονικά Συνέδρια για τα 200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης».

ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ διεξήχθη σε πέντε θεματικές συνεδρίες (δύο Παρασκευή, τρεις Σάββατο) με σειρά, εντός καθεμιάς, επιμέρους εισηγήσεων. Την προεδρία της πρώτης σαββατιάτικης («Η διεθνής διάσταση του ελληνικού ζητήματος. Πολιτική και διπλωματία») κράτησε ο καθηγητής του Ιονίου Πανεπιστημίου, Δημήτρης Μεταλληνός (ο οποίος κατόπιν είχε και ρόλου θεματικού εισηγητή).

ΕΝΤΟΣ όλου αυτού του πλαισίου, εξάλλου, δεν ήταν δυνατόν να μην υπάρξει εστίαση και στον καίριο ρόλο του Ιωάννη Καποδίστρια. Κατ’ αρχήν, εντός των τεσσάρων πρώτων συνεδριών (ακόμη: «Το κόστος της Επανάστασης», «Δημόσια οικονομικά και χρηματοδότηση του Αγώνα»,  «Ελληνική Επανάσταση και διεθνείς επιρροές»), όπου και ξεχωρίζουμε.

• Την εισήγηση του Χρήστου Μπαλόγλου: «Η δημοσιονομική και φορολογική πολιτική του Κυβερνήτου Ιωάννου Καποδίστρια». Σημειώνοντας, μεταξύ άλλων, πως «όταν ήταν Υπουργός Επικρατείας στο Ιόνιο κράτος, έλυσε προβλήματα οικονομικά, κοινωνικά στην Λευκάδα και στην Κεφαλληνία και είχε μια εμπειρία σαν ασκών οικονομική πολιτική. Για την εξεύρεση των απαιτουμένων οικονομικών μέσων, ο Καποδίστριας επεδίωξε ριζικές λύσεις για την αντιμετώπιση του συνολικού προβλήματος της χώρας και την εφαρμογή αναπτυξιακής πολιτικής καθώς και λύσεις προσωρινές για τη θεραπεία των κατεπειγουσών αναγκών».

• Την εισήγηση της Μαρία Παρθύμου, «Η Ορθόδοξη Κοινότητα της Κύπρου στην Πολιτική Αντίληψη του Ιωάννη Καποδίστρια».

ΑΠΟΚΟΡΥΦΩΜΑ, ωστόσο, αποτέλεσε η πέμπτη και τελευταία Συνεδρία του διημέρου, εξ ολοκλήρου αφιερωμένη στον Κερκυραίο πολιτικό και διπλωμάτη: «Ιωάννης Καποδίστριας. Πολιτική και διπλωματία», υπό την προεδρία του πρέσβυ ε.τ., Γεωργίου Πουκαμισά και τους εξής εισηγητές:  

• Ο Πασχάλης Κιτρομηλίδης, ανέπτυξε το θέμα «Ο Ιωάννης Καποδίστριας και η πολιτική θεωρία». Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, «είναι ακριβώς αυτή η αντίθεση Καποδίστρια προς Μέτερνιχ – Μέτερνιχ προς Καποδίστρια που θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι τοποθετεί τον Καποδίστρια στην εξωτερική τροχιά του Διαφωτισμού. Πάντως, όχι εντός της παρατάξεως των εχθρών του Διαφωτισμού και των πολιτικών, ιδεολογικών παρακαταθηκών που άφησε η ανατροπή της απολυταρχίας στον Ευρωπαϊκό χώρο…»

• Ο Διονύσιος Τσιριγώτης, ανέπτυξε την «Εξωτερική πολιτική του Ιωάννη Καποδίστρια στη θεμελίωση του Νεοελληνικού κράτους». Ο ομιλητής ανέφερε μεταξύ πολλών πως «η διπλωματική πράξη του Έλληνα Κυβερνήτη για την όσο το δυνατόν ευρύτερη γεωγραφική οριοθέτηση του Ελληνικού κράτους θα συνεχιστεί αενάως μέχρι την υπογραφή του Πρωτοκόλλου του Λονδίνου της 14ης Σεπτεμβρίου του 1831. Αναλυτικότερα, και αμέσως μετά την κοινοποίηση του Πρωτοκόλλου του Μαρτίου του 1829 με υπόμνημά του ο Καποδίστριας (…)  προδηλώνει τη σθεναρή απόφαση του ελλαδικού Ελληνισμού να μην αποδεχθεί κανένα περιορισμό των χωροθεωρητικών του ορίων στις Κυκλάδες…»

• Ο Αντώνιος Κλάψης, μίλησε για τη «Διπλωματική στρατηγική του Καποδίστρια 1821- 1831». Μεταξύ άλλων, είπε ότι ο Κυβερνήτης Καποδίστριας «ήταν απόλυτα πεπεισμένος ότι θα έπρεπε, εκτός όλων των άλλων, να επιβάλλει όσο το δυνατόν περισσότερα και ισχυρότερα εδαφικά τετελεσμένα προκειμένου να διεκδικήσει όσο το δυνατόν περισσότερα και σημαντικότερα ανταλλάγματα προς όφελος της μέλλουσας να ιδρυθεί Ελλάδας…»

• Ο Δημήτριος Μεταλληνός, ανέπτυξε το θέμα «Ιχνηλάτηση του επί 190 έτη κλειστού “φακέλου Καποδίστρια” των Εθνικών Αρχείων (National Archives) του Λονδίνου». Στην ομιλία του, τόνισε πως «το πλήθος των αρχειακών τεκμηρίων επιβεβαιώνει ότι ρωσοφοβία αποτελεί το κατ’ εξοχήν πρίσμα προσέγγισης των ευρωπαϊκών ζητημάτων από την βρετανική διπλωματία, η οποία συμβάλλει καθοριστικά στην διαμόρφωση της επίσημης ρωσοφοβικής βρετανικής πολιτικής στην Ευρώπη…»

• Ο Ανδρέας Κούκος, παρουσίασε την εισήγηση «Οι διπλωματικές προσπάθειες του Ιωάννη Καποδίστρια για τη διεθνή αναγνώριση του ελληνικού ζητήματος και την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους, κατά την περίοδο 1821- 1827». Σημείωσε χαρακτηριστικά: «Η είδηση της Ελληνικής Επανάστασης φέρνει σε δυσχερή θέση και τον Ρώσο Αυτοκράτορα και τον Καποδίστρια, λόγω του δεσμού τους με τον Υψηλάντη και αιφνιδιάζεται ο Καποδίστριας, διότι αν και γνώριζε, ήρθε η είδηση πριν λήξει το Συνέδριο. Αποδεικνύεται, όμως, από τη συνέχεια ότι ήταν έτοιμος. Υπήρχε, επιτέλους, ελληνικό ζήτημα και ήταν προς συζήτηση.»

• Ο Κωνσταντίνος Κωτσιόπουλος, ανέπτυξε το θέμα «Ο Ιωάννης Καποδίστριας και η κοινωνία της εποχής του». Ο ομιλητής ανέφερε χαρακτηριστικά ότι, αναστέλλοντος την ισχύ του Συντάγματος της Τροιζήνας, ο Καποδίστριας «θέλησε να περιορίσει τις εξουσίες των προκρίτων και να ακυρώσει προσωρινά τις πρόνοιες του Συντάγματος υπέρ ενός αποκεντρωτικού κράτους. Κατά τον Παύλο Πετρίδη, οι εκτιμήσεις του δεν ήταν ουσιαστικά λανθασμένες. Άμβλυναν όμως την ισχύ των δυνάμεων που είχαν κυριαρχήσει κατά την διάρκεια του Αγώνα…»

• Η Φερενίκη Παναγοπούλου – Κούτνατζη μίλησε «Περί της Καποδιστριακής πολιτείας». Μεταξύ άλλων, τόνισε ότι ο Κυβερνήτης «ήθελε να παρουσιάσει προς τα έξω μεσούσης της Επαναστάσεως και της διαπραγματεύσεως για το ελληνικό ζήτημα ένα συντηρητικό ελληνικό πολίτευμα. Την εποχή εκείνη, ο ευρωπαϊκός συντηρητισμός φαινόταν ως μόνη διέξοδος για την πραγματοποίηση της ενότητας…».

• Τέλος, η Αφροδίτη Κουσουνή – Πανταζοπούλου, ανέπτυξε το θέμα «Πτυχές της διοικητικής οργάνωσης του κράτους από τον Ιωάννη Καποδίστρια». Και σημείωσε αναφορικά με την εκπαιδευτική του πολιτική, ότι «προχώρησε στη δημιουργία σχολείων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ήταν όμως αντίθετος στην δημιουργία Πανεπιστημίου, αναγνωρίζοντας την έλλειψη υποψήφιων φοιτητών…».

►Εναρκτήριο χαιρετισμό απηύθυνε ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος, Ιερώνυμος. Ο οποίος, κάνοντας ειδική νύξη στον Καποδίστρια, σημείωσε πως «η αναφορά του Συνεδρίου μας στην εμβληματική προσωπικότητα του Κερκυραίου Κυβερνήτη, αποτελεί φόρο τιμής στην ηθική ακεραιότητά του, στην οποία η θεωρία και η πράξη συμπληρώνονται αμοιβαία.» Προανήγγειλε, δε, στη διάρκεια του επετειακού 2021, από πλευράς της Εκκλησίας της Ελλάδος, πολλές εκδηλώσεις, λατρευτικές, επιστημονικές, καλλιτεχνικές, πολιτιστικές, οι οποίες θα παρουσιασθούν από την Ιερά Σύνοδο, την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών και τις κατά τόπους Ιερές Μητροπόλεις.

►Στο πέρας των εργασιών, ο Πρόεδρος της Ειδ.Σ.Ε. Πολιτιστικής Ταυτότητος, Εμμανουήλ Βαρβούνης, προέβη σε ειδική μνεία στα αείμνηστα πρόσωπα του Ακαδημαϊκού, Κωνσταντίνου Σβολοπούλου, αλλά και του ημετέρου, π. Γεωργίου Μεταλληνού, «που διακόνησαν και κόσμησαν την Προεδρία της Ειδικής Συνοδικής Επιτροπής επί σειρά ετών».

►Όπως ανακοινώθηκε, το θέμα του Ι’ Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου, θα είναι «Η επίδραση του 1821 στη λογοτεχνία και την τέχνη» και χρόνος διεξαγωγής του, το διήμερο στις 27 – 28 Νοεμβρίου ε.ε.

Με πληροφορίες από romfea.gr.