Σπύρος Κοντομάρης │Ώρα 8.30 – 9.00, διασταύρωση Σταύρου και Σταδίου…

Στις 16/11 του ’73, ο Κερκυραίος δικηγόρος και πολιτικός γινόταν ο πρώτος ταυτοποιημένος νεκρός των γεγονότων του Πολυτεχνείου.

Γράφει ο Ηλίας Αλεξόπουλος

AΘΗΝΑ, μέσα Νοέμβρη του ’73. Η ατμόσφαιρα, μπαρούτι. Η πρωτεύουσα, με σφιγμένα ζυγωματικά και το αίμα στο κεφάλι, μοιάζει να ζώνεται από γυμνά καλώδια που φτύνουν ρεύμα, ηλεκτρικό. Kαι η υπόλοιπη Ελλάδα, κρατάει την ανάσα της και παρακολουθεί. Με δέος…

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 16. Η κλιμάκωση της (απ’ τις 14) εισόδου φοιτητών στο κτίριο του Ε.Μ.Τ., περνά μέσα απ’ το βραχνό «Εδώ Πολυτεχνείο» του αυτοσχέδιου ραδιοπομπού και γεμίζει δρόμους με κραυγές δημοκρατίας. Αιόλου, Σταδίου, Πανεπιστημίου, Πατησίων, Αλεξάνδρας… Απέναντι, η Χούντα…

ΒΡΑΔΑΚΙ, γύρω στις 9.00. Διαδηλωτές vs αστυνομία. Για 100.000 είπαν. Εργάτες, οικοδόμοι, φοιτητές, επιστήμονες, πολίτες. Πόλεμος. Καδρόνια και οδοφράγματα, φωτιές, ακροβολισμένες σφαίρες. Ρίψεις δακρυγόνων, απειλές, εντολές, κυνηγητά θανάτου σε στενά και πολυκατοικίες, αίμα και άμμος. Εκεί, σε όλο αυτό, παρών και δαύτος – διασταύρωση Γ. Σταύρου και Σταδίου: Σπύρος Κοντομάρης, ετών 57…

Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ από τα δακρυγόνα, αποπνιχτική˙ και δεν αντέχει. Σπάει. Καταρρέει. Η εσπευσμένη μεταφορά του στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών, μάταιη. Διαπιστώθηκε απλά ο θάνατός του: έμφραγμα…

ΤΟ ΚΑΚΟ νέο, μεταφέρεται. Πρώτος, το μεταδίδει (δίχως όνομα) ο σταθμός του Πολυτεχνείου. «Έχουμε νεκρό…». Ο Αστυνομικός Διευθυντής Χριστολουκάς, επικαλούμενος την «συγκεχυμένη κατάστασιν», δεν το επιβεβαιώνει, ωστόσο η ιστορία είχε ήδη γράψει με σκουρόχρωμη γραφή: παραμονή 17^ης Νοεμβρίου, λίγες ώρες πριν από τα μνημειώδη γεγονότα πίσω απ’ τα κάγκελα Πατησίων και Στουρνάρα, ένας Κερκυραίος, περνούσε ταπεινά σε πάνθεον ηρώων: ο πρώτος των επιβεβαιωμένων «νεκρών του Πολυτεχνείου». Αποτρόπαιη πρωτιά. Που δεν χαράχτηκε εξ αρχής…

Η ΠΡΩΤΗ, ιστορική έκθεση του εισαγγελέα, Δημητρίου Τσεβά (1974), εντοπίζοντας 18 επίσημους ή πλήρως βεβαιωθέντες νεκρούς και 16 άγνωστους «βασίμως προκύπτοντες», επιβεβαιώνει μεν το θάνατο Κοντομάρη («συνεπεία θανατηφόρου επενεργείας των ριπτομένων υπό της αστυνομίας αερίων»), αλλά δίχως ακριβή χρονικό προσδιορισμό («τας απογευματινάς ώρας»). Δίνοντας ως μάλλον πρώτο χρονικά νεκρό τον 17χρονο Διομήδη Κομνηνό. Σφαίρα… Κάτι ανάλογο, σημειώνεται, ένα χρόνο έπειτα (1975) και στην έκθεση του αντιεισαγγελέα εφετών, Ιωάννη Ζαγκίνη (23 νεκροί) – μ’ έναν ακόμη προστιθέμενο κατά τη διάρκεια της δίκης. Ώσπου…

ΤΡΙΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ έπειτα (2003)… Η ιστορική έρευνα του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, με επικεφαλής – επιστημονικό υπεύθυνο τον Λεωνίδα Καλλιβρετάκη, «συγκέντρωση και επεξεργασία με επιστημονικές μεθόδους όλων των τεκμηρίων, από τα δημοσιεύματα της εποχής μέχρι τα αρχεία των νοσοκομείων, τις ανακρίσεις και λοιπές δικαστικές έρευνες που ακολούθησαν, τα βουλεύματα που εκδόθηκαν, τις καταθέσεις στη δίκη που ακολούθησε, καθώς και προσωπικές συνεντεύξεις από αυτόπτες μάρτυρες και συγγενείς των θυμάτων». Η πρώτη (τόσο) πλήρης…

ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ, σαφές: 24 ταυτοποιημένοι νεκροί, 16 αταυτοποίητοι και τουλάχιστον 1103 τραυματίες. Πρώτος όλων, χρονικά…

«Σπυρίδων Κοντομάρης του Αναστασίου, 57 ετών, δικηγόρος (πρώην βουλευτής Κερκύρας της Ένωσης Κέντρου), κάτοικος Αγίου Μελετίου, Αθήνα. Στις 16.11.1973, γύρω στις 20.30 – 21.00, ενώ βρισκόταν στη διασταύρωση οδών, προσβλήθηκε από δακρυγόνα αέρια που έριχνε η Αστυνομία κατά των διαδηλωτών, με αποτέλεσμα να υποστεί έμφραγμα του μυοκαρδίου. Μεταφέρθηκε στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του Ε.Ε.Σ., όπου διαπιστώθηκε ο θάνατος του».

Info: Ο Κομνηνός, συμπλήρωνε, ακολούθησε. Λίγη ώρα αργότερα: μεταξύ 21.30 και 21.45…

ΛΕΥΚΙΜΜΙΩΤΗΣ στη ρίζα ο Κοντομάρης, απ’ τους Αναπλάδες, αλλά γεννημένος στην Αθήνα (1913 ή ‘15), όπου υπηρετούσε ο πατέρας του, Αναστάσης, ως επιθεωρητής μέσης εκπαίδευσης.

ΣΠΟΥΔΑΖΕΙ στην Παιδαγωγική Ακαδημία Τρίπολης (αριστούχος, 1936), κάνει μια σύντομη, αλλά επιτυχημένη, καριέρα ως εκπαιδευτικός στο Αμερικάνικο Κολλέγιο Ψυχικού και παράλληλα, παρακολουθεί μαθήματα στη Νομική Αθηνών, παίρνοντας το δίπλωμα του δικηγόρου το ’41.

ΔΥΣΚΟΛΟΙ καιροί, αλλά «υπηρετεί τη Θέτιδα με αξιόλογες επιδόσεις, αφού ήταν ο ειλικρινής και ο υπεύθυνος λειτουργός, που τον διέκρινε η εργατικότητα, η σοβαρότητα και η ανθρωπιά», σημειώνει ο Ι. Τσανταρίδης («Η ιστορία της Κέρκυρας μέσα από του δρόμους και τα καντούνια της», Ελληνοεκδοτική, 1992). Επιστέγασμα; Ο, μέσα από μία συνετή πορεία, τίτλος του «παρ’ Αρείω Πάγω».

Εις μνήμην του, το όνομά του δόθηκε σε δρόμο της πόλης: η πρώτη κάθετος της Μητροπολίτου Μεθοδίου (πρώην 3η πάροδος Μητρ. Μεθοδίου).

ΔΕΚΑΕΤΙΑ, πια, του ’60. Το κοινωνικό του κύρος φέρνει την ενασχόλησή με τα κοινά. Όχι Αθήνα – όπου διέμενε (στον Άη Μελέτη, αναμετάξυ σε Κυψέλη και Σεπόλια, στου παλαιού «Λεβίδη»). Στην πατρώα γη – καθώς, συμπληρώνει ο Τσανταρίδης, «εκεί υπήρξαν άνθρωποι, οι οποίοι, αναγνωρίζοντας την αξία του, αλλά και το ακέραιο του χαρακτήρα του, τον βοήθησαν πολύ».

ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ φορέας του, η Ένωση Κέντρου, του Γεωργίου Παπανδρέου – τα χρόνια του «ανένδοτου». Και πρώτη πράξη, το ψηφοδέλτιο Κέρκυρας στις εκλογές του ’63. Βγαίνει (μαζί με τον Θόδωρο Δεσύλλα / Ε.Κ. και τον Σπύρο Θεοτόκη / ΕΡΕ). Βουλευτής – και η Ένωση Κέντρου πρώτο κόμμα, αλλά δίχως αυτοδυναμία. Παραίτηση (παρά την ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή, με τη στήριξη ΕΔΑ), προσωρινή κυβέρνηση Παρασκευόπουλου και το ’64 (Φεβρουάριος), νέες εκλογές. Ξαναβγαίνει – και τώρα πρώτος σε ψήφους στο νησί˙ και ο Παπανδρέου θριαμβεύει: 52,72%, 171 έδρες, αυτοδυναμία…

ΜΕΤΑ, ήρθαν οι Μέλισσες…