«Τα Τραγούδι των Εφτά Νησιών» (με αφορμή τη γενέθλια επέτειο του Κωστή Παλαμά)

Σαν σήμερα (13/1/1859) γεννήθηκε ο εκ των κορυφαίων Ελλήνων ποιητών, «χτίζοντας», διαχρονικά, μια ιδιαίτερη σχέση με τα Επτάνησα.

ΓΡΑΦΗ του 1904-‘05. Επετειακή. Αφιερωματική. Για τα 40 χρόνια απ’ την ενσωμάτωση των Ιονίων στον ελληνικό κορμό. Δεν «επιλέχτηκε», ως δημιουργός, τυχαία. Κορυφαίος ήδη ποιητής, «πανεθνικός», αλλά και με ριζά, πλην Πατρών – Μεσολογγίου, από τα Επτανήσια χώματα (η μητέρα του, το γένος Πεταλά, απ’ την Ιθάκη). Κυρίως, όμως, τούτο: θερμός θαυμαστής, μελετητής και μεταφυτευτής του Ιόνιου πνευματικού πολιτισμού σε Ηπειρωτική Ελλάδα και Αθήνα.

ΚΩΣΤΗ ΠΑΛΑΜΑ, «Το Τραγούδι των Εφτά Νησιών». Μια συγκινησιακή απαρίθμηση των επτανήσιων θαυμαστών˙ και μια ευχή… Σε μια δύσκολη εποχή για την Ελλάδα. Η νωπή, ακόμη, ήττα του 1897, η βαθύτατη ανάγκη αναζήτησης μιας νέας αυγής. «Κι ο Παλαμάς», σημείωνε το 1959 ο Ανδρέας Καραντώνης (βλ. ΕΔΩ), «ο ονειρευόμενος έναν μεγάλον άνδρα που θα μπορούσε να ξαναστυλώσει την Ελλάδα, συλλογίζεται με νοσταλγία δύο μεγάλα πνευματικά και ηθικά σύμβολα του Ιονίου: τον Ιθακήσιον Οδυσσέα με τον πολυμήχανο νου και τον Κερκυραίο Καποδίστρια τον πρώτο μεγάλο πολιτικό της Νέας Ελλάδας, που δεν πρόλαβε μην καν να θεμελιώσει το εκπολιτιστικό του έργο». Ένας αναγεννητής, το εθνικό ποθούμενο, με τα στοιχεία αυτών των δυο…

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ τη σαν σήμερα (13/1/1859) γέννηση του μεγάλου Έλληνα (ποιητή), ας θεωρηθεί «Το Τραγούδι των Εφτά Νησιών» μια μικρή πράξη μνήμης…

Από την Κέρκυρα, όνειρο μεσ’ στη χαρά του Μάη,

ως τον Καβομαλιά,

Σκιάχτρο στα Κύθηρα μπροστά, κάθε κορφή γελάει,

Και κάθε ακρογιαλιά.

Λάμπεις, Ιόνιο πέλαγο, σα νάσαι από διαμάντια∙

Μια ορμή πάντα οδηγεί

Σα χάϊδια απ’ την Ελλάδα σου τα κύματά σου αγνάντια,

Ως του Ιταλού τη γη.

Και μεσ’ από το πέλαγο τα Εφτάνησα χαράζουν

Πλασμένα απ’ τον αφρό,

Και υψώνονται και πλέκονται σεμνά, κι αναγαλλιάζουν,

Και στήσανε χορό.

Κι η εφτάδιπλη ομορφάδα τους εφτάφωτη είναι πούλια∙

Γύρω υποταχτικούς

Έχουν τους χρυσοδέλφινες και τα θαλασσοπούλια

Κ’ ένα τραγούδι ακούς:

Σαράντα χρόνια πέρασαν∙ ω Μάννα μας, η αγκάλη

Του ξένου είναι βραχνάς.

Αίμα για σένα χύσαμε και γίνηκε κοράλλι

Για σένα∙ μην ξεχνάς.

Του κάκου ο ξένος με λογής δολώματα και βρόχια

Και μάγια μας τραβά∙

Από της γης τους θησαυρούς, Μάννα, η δική σου φτώχια

Στοιχίζει πιο ακριβά.

Παρά του ξένου φόρεμα κι αρχοντικό στεφάνι

Με λάμψη περισσή,

Κάλλιο, ω Μητέρα, να είμαστε σαν τα χορτάρια, φτάνει

Να μας πατάς εσύ!

“Εμείς το πίνουμε το φως απ’ τα δικά σου μάτια

Που ειν’ ήλιος της αυγής.

Και του κορμιού σου τάχραντου ταχώριστα κομμάτια,

Μητέρα, είμαστ’ εμείς”.

Ζάκυνθο, χαίρε, ολόανθη, Κεφαλλονιά, δουλεύτρα,

Ω Κύθηρα, ω Παξοί,

Κ’ εσύ του νου και της καρδιάς, ω Κέρκυρα, μαγεύτρα,

Και Ιθάκη εσύ ακουστή!

Χαίρε κ’ εσύ της Ρούμελης γειτόνισσα, ω Λευκάδα,

Του αρματωλού φωλιά,

Ακόμα την ηρωική σου σπέρνει ανατριχάδα

Του ψάλτη σου η λαλιά.

Τάνθια της πάντα η λεμονιά, και πάντα να σας έχη

Καρπούς η ελιά, νησιά,

Και πάντα η Αφροδίτη σας απάνω σας να βρέχη

Του Απρίλη τη δροσιά!

Πάντα, καθώς απ’ τον καιρό του θείου Ομήρου, ως τώρα

Που ανθίζει ο Σολωμός,

Καμάρι σας να τάχετε του τραγουδιού τα δώρα∙

Και η γνώμη σας, ρυθμός.

Σα να είστε Ηλύσια, σ’ εσάς αρχαία στοιχειά και νέα,

Μακάρια, δοξαστά,

Του Καποδίστρια η ψυχή κι ο ίσκιος του Οδυσσέα

Φιλιούνται ταιριαστά.

Άμποτε από το ταίριασμα κι από το φίλημά τους

Κάποιος να γεννηθή

Πλάστης, απάνω απ΄ τους γκρεμούς κι απάνω απ’ τους θανάτους,

Με λόγο ή με σπαθί!