19.9 C
Corfu
Σάββατο, 28 Μαΐου, 2022

Έκθεση «Περιπλανώμενοι Nομάδες στην Κεντρική Ασία» στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης

Επισκεφτείτε την τρέχουσα περιοδική έκθεση: «Περιπλανώμενοι Nομάδες στην Κεντρική Ασία» από την ιδιωτική συλλογή του Frank Martin Diehr, στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης. Η έκθεση εστιάζει...

«Στέλλα κοιμήσου» στο Παλαιό Ψυχιατρείο από το Τμήμα Τεχνών Ήχου & Εικόνας

Η φοιτητική θεατρική ομάδα του Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας του Ιονίου Πανεπιστημίου, Avarts Theatre, στο πλαίσιο του 15ου Φεστιβάλ Οπτικοακουστικών Τεχνών, Audiovisual Arts...

Η Τρομπονίστρια της Τζαζ Karin Hammar και οι Fab 4 στην Κέρκυρα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ  Δευτέρα 30 Μαΐου, Studio του Δημοτικού Θεάτρου Κέρκυρας, 19.00 Για τους φοιτητές της τζαζ του Ιονίου Πανεπιστημίου και κάθε ενδιαφερόμενο ΣΥΝΑΥΛΙΑ  Δευτέρα 30 Μαΐου, Studio του Δημοτικού...

Συναυλία της Καμεράτας του Ι.Π. στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης

Στα πλαίσια του εορτασμού των 30 χρόνων του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, σας προσκαλούμε σε συναυλία με την «Ionian Camerata» του Τμήματος...

Long Read – Αγ. Θεοδώρα / Απ’ τη Μονή Γαστρίων, στη Σπηλαιώτισσα

Μια αφήγηση για το συναρπαστικό ταξίδι του ιερού, άφθαρτου λειψάνου της Αυγούστας (απ’ την Πόλη στη νησί) με αφορμή τη σημερινή (11/2) εορτή της + Αγ. Βλασίου. Με το ευλογημένο «χειμωνικό»…

Γράφει ο Ηλίας Αλεξόπουλος

Η ΑΔΥΣΩΠΗΤΗ ισχύς της επαναλαμβανόμενης προφορικότητας. Κάποτε, σε έωλους καιρούς, ειπώθηκε ως εικασία. Μεταφέρθηκε ως φήμη. Συνεχίστηκε ως «πληροφορία». Και καιρό με τον καιρό -και στόμα με το στόμα-, μέσα από μια ατέρμονα σκυτάλη, παγιώθηκε σ’ ένα ευρύ κομμάτι της λαϊκής παράδοσης (την ανέκαθεν ευάλωτη σ’ ελκυστικές μυθολογίες), ως περίπου σταθερά: το λείψανο, λέει, της Αγίας Θεοδώρας, είν’ ακέφαλο. Γι’ αυτό και το σκεπάζουν. Και για τον ίδιο λόγο καθιέρωσαν, αντί κεφαλής, και το «χειμωνικό». Το έθιμο του καρπουζιού, γιορτάδ’ ανήμερα˙ Φλεβάρη, 11…

ΤΗΝ ΙΔΙΑ, ώρα, ασφαλώς, η πραγματικότητα σήκωνε σημαία –τ’ ανάδειξε, σε πλήρη διάσταση, πιο πρόσφατα, ο Σπύρος Χειρδάρης (βλ. ΕΔΩ). Άφθαρτο το λείψανο. Κι αρτιμελές. Και η κεφαλή της καλυμμένη, γιατί έτσι όριζε, κατά παράδοση, «η συνήθη τάξη των μοναχών» (έτσι κοιμήθηκ’ η Αυγούστα, ως μοναχή).

ΤΟ ΙΔΙΟ, δε, το έθιμο, ουδεμία σχέση έχει με τη Θεοδώρα. Παρά, με τον υπό την ίδια ναοδομική σκέπη και ίδια μέρα (συν)εορτάζοντα (η διττή, «βολική» λεπτομέρεια, που έθρεψε το λαϊκό μύθο), Άγιο Βλάσιο. Τον εκ Σεβαστείας «ιερό θεραπευτή», που, ως ιατρός, θεράπευε δωρεάν ασθένειες του λαιμού. Και όταν, παραμονές του μαρτυρίου του, ενέσκηψε στην επικράτειά του θανατηφόρος πανδημία, ζήτησε και του ‘φεραν οπώρες. Τις ευλόγησε και, ως γιατρικό, τις έδωσε στα παιδιά. Που θεραπεύτηκαν. Και εις μνήμην, άγνωστο έκποτε και με ποία αφορμή, καθιερώθηκε κι εδώ: το μοίρασμα του «ευλογημένου χειμωνικού». Ανήμερα της μνήμης του. Ομοίως, στις 11 Φλεβάρη…

ΚΑΠΩΣ έτσι, διανθισμένο με υπερβολές ή θολές μυθολογίες, το λείψανο της Θεοδώρας συνεχίζει την άλιωτη πορεία του. Στο χρόνο. Αναπαυμένο και ιερό, σε λαμπρή, περίτεχνη λάρνακα, πεποιημένη «έτει σωτηρίω ΑΩΞΗ (1868), π(τ)ροτροπή μεν του Μητροπολίτιυ (-ου) Κερκύρας Αθανασίου (Πολίτη, 1848 – 1870), συνδρομή δε των Χριστεπωνύμων αδελφών(ω) και επιμελεία των κ.κ. Π. Βουσολίνου, Αριστείδου Πιέρρη Χ. και Α. Μαστρακά» (*).

ΗΤΑΝ σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά την τοποθέτησή του στο, εώς σήμερα, εμβληματικό τοπόσημο: τη Σπηλαιώτισσα. Συναπακόλουθα της, εν έτει 1841, κήρυξης του ναού σε Μητροπολιτικό. Επί ημερών Μητροπολίτη, Χρύσανθου Μασέλλου (1833 – 1844), «αντί του τέως ναού του Ταξιάρχου», στο Καμπιέλο (Παπαγεωργίου, 141). Και σε κατάληξη μιας περιπετειώδους «διαδρομής», σχεδόν τεσσάρων αιώνων, σε ισχυρή συνοδοιπορία με τις τύχες του λειψάνου του Αγ. Σπυρίδωνος…

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ˙ η αρχή των πάντων. Θεοδώρα, Μικρασιάτισσα εκ Παφλαγονίας (815 – 867). Βυζαντίου Αυτοκράτειρα, σύζυγος Θεοφίλου (ένας γιος και πέντε κόρες), σε καιρούς που το θέμα της λατρείας των Εικόνων (εικονομάχοι vs εικονολάτρες), ξερνά διαμάχες, βασανιστήρια, διώξεις˙ αίμα και φωτιά.

Ο ΘΕΟΦΙΛΟΣ, εικονομάχος. Η Θεοδώρα, πιστή στις οικογενειακές αρχές της, το ανάποδο. Κρυφά («καλά νινιά» τις έλεγε για να μην την καταλάβουν), μαζί με την επίσης ευσεβή μητέρα της, Θεοκτίστη – με την οποία ο Θεόφιλος έρχεται, επ’ αυτού, σε ευθεία ρήξη, ωθώντας την σ’ απομάκρυνση απ’ το παλάτι και εγκλεισμό σε μοναστήρι.

ΟΤΑΝ, στα 842, ο Αυτοκράτορας αρρώστησε βαριά (δυσεντερία), η Θεοδώρα, λέει μια παράδοση, είδε σ’ όραμα την Παναγιά, με, αγκαλιά, το θείο βρέφος και τριγύρω της αγγέλους, να δέρνουν τον Θεόφιλο αλύπητα. Τρόμαξε. Ξύπνησε˙ κι άκουσε τον Αυτοκράτορα να ψιθυρίζει: «Αλίμονό μου, τ’ άθλιου… Για τις άγιες Εικόνες με χτυπάνε…». Και άρπαξε μια εικόνα. Και τη φίλησε. Μια δεύτερη, πάλι, πιο «ιστορική» (κι αντίθετη), τον θέλει αμετακίνητο να ορκίζει τη Θεοδώρα, στο φευγιό του, να κρατήσει «την τάξη» π’ αυτός είχε θεσπίσει.

ΚΑΙ Ο Θεόφιλος, έτσι ή άλλως, αποδήμησε. Και ήρθε η ενθρόνιση του ανήλικου υιού τους, Μιχαήλ – με συνεπιτρόπους, στην κηδεμονία τον αδελφό της, Βάρδα, τον μάγιστο, Μιχαήλ και τον λογοθέτη, Θεόκτιστο. Όλοι, εικονομάχοι. Μα, παραταύτα (κατ’ εκδοχή, με σχέδιο) «αφήνουν» τη Θεοδώρα να επικυρώσει την οριστική αναστήλωση των Εικόνων. Αντικαθιστά τον Πατριάρχη, Ιωάννη Γραμματικό (εξορίστηκε…), με τον εικονολάτρη, Μεθόδιο. Λεφτερώνει τους δέσμιους εικονολάτρες. Συγκεντρώνει στην Αγιασοφιά τους κατατρεγμένους ιερείς και μοναχούς. Αφορίζει, μέσω αυτών, εικονομάχους (πλην του συζύγου της, για την οποία είπε πως, στιγμές πριν «φύγει», τις ασπάστηκε). Λιτανεύει, με μύρο και με δόξα, τις Ιερές Εικόνες και τις θέτει εκ νέου στους ναούς – τελώντας, 19 Φεβρουαρίου του 842, την πανηγυρική εορτή της Αναστήλωσης (κι επ’ αυτού καθιερώθηκε ο εορτασμός της «Κυριακής της Ορθοδοξίας», την πρώτη Κυριακή των Νηστειών, με το ιδιαίτερο, στην Κέρκυρα, εθιμικό˙ στην ώρα του…). Κι αρχίζει αγώνα («πόλεμο» τον είπαν οι χρονικογράφοι, με θύματα χιλιάδες) προς επαναφορά των απίστων «στην ευσέβεια».

Aπ’ τη χρονογραφία του Κ. Μανασσή: η, κατά (μια) παράδοση, μετάνοια του Θεόφιλου πριν το θάνατό του (Αποστολική Βιβλιοθήκη Βατικανού, via istologiogiahistoria.blogspot.com).

ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ χρόνια της ζωής της, τα πέρασε, ως Μοναχή, στη Μονή των Γαστρίων. Όχι κατ’ επιλογήν. Έγκλειστη από τον γιο της, παρασυρμένος, ο Μιχαήλ, από τον χθόνιο, Βάρδα σε άσωτη ζωή και μια ανηλεή κατασυκοφάντηση, όσων λοιπών εμπλέκονταν στην επιτροπεία της κηδεμονίας του. Ο Θεόκτιστος, δολοφονήθηκε (854). Και η Θεοδώρα (856) –για την περίπτωση της οποίας πηγές εμπλέκουν και μια απόπειρα πραξικοπήματος κατά του Βάρδα- ασπάστηκε, μαζί με τις κόρες της, το μοναχικό βίο, «και οσίως ζην τε και πολιτεύεσθαι». Ίσαμε το τέλος: το 867, λίγο μετά τη δολοφονία της γιου της…

ΑΡΧΙΚΑ –όπως επιβεβαιώνει και ο Grierson (σελ. 57)- ετάφη εκεί. Στη Μονή των Γαστρίων (όπου το σημερινό τζαμί «Sancaktar Hayrettin»), «εις τα Γάστρα» (μτφρ. γλάστρα ή βάζο) στη συνοικία της Ψαμμάθου (εξ και «των Ψαμαθείων» ή «του Ψωμαθέως»). Εκεί που, κατά την παράδοση που δίνει ο Σκαρλάτος (305), όταν η Αγία Ελένη στάθηκε, «μετακομίσασα τον τίμιον Σταυρόν εξ Ιεροσολύμων, τα ευρεθέντα άνωθεν του Σταυρού κρίνα τε τα βασιλικά και τριαντάφυλλα και σάμψυχα και κόστους και βάλσαμα εφύτευσαν εις γάστρας προς το διασώσαι»˙ κι εκτίσθη η Μονή.

Στην άλλοτε Μονή Γαστρίων (1877).

ΣΥΜΦΩΝΑ με τον Πασπάτη και κατ’ επίκληση καταλόγου επί Κωνσταντίνου του Πορφυρογέννητου (905 – 959), ο τάφος της Θεοδώρας (αλλά και των θυγατέρων της, Θέκλας, Αναστασίας και Πουλχερίας συν, παράκει, της μητέρας της, Θεοκτίστης), βρισκόταν «εν τω προς ανατολάς δεξιώ μέρει της εκκλησίας, εν σταταρέα» (βλ. και Σκαρλάτος, 305: «…μετακομισθέντος του νεκρού αυτής, κατά τον Ζωναρά, από των Καριανών»). Ενώ μεταγενέστερα, ίσως επί Μεγάλου Φωτίου (άρα, εν τοιαύτη περιπτώσει, τον 9ο αι.) μαρτυρείται ανακομιδή των λειψάνων της. Που άφθαρτα και αναβλύζοντα ευωδία (αφορμή, κατά πηγές, για την αγιοποίησή της) μεταφέρθηκαν στον ναό της Αναστάσεως (του 5ου αι., όπου ο Γρηγόριος ο Θεολόγος εκφώνησε τους περίφημους λόγους του), μετέπειτα αφιερωμένος την Αγ. Αναστασία τη Φαρμακολύτρα. Στη σημερινή συνοικία Καντίγκρα του Φατίχ (κοντά στο νυν τέμενος «Sokollu Mehmed Paşa»), νότιο-δυτικά του τότε ιπποδρόμου.

ΩΣΠΟΥ… Η Ρωμανία ράγισε. Από σπαθί. Αγαρηνό. Και απ’ τα τρίσβαθα ακούστηκε, σαν ερεβώδες μοιρολόι: «Εάλω…»

ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ

Παράδοση Ι: Έτος 1669 (λατ. MDCLXIX), στη Βενετία τυπώνεται (ιταλιστί) η θρυλική «Αληθής Έκθεσις περί του εν Κερκύρα θαυματουργού λειψάνου του Αγίου Σπυρίδωνος» (Vera relatione…). Πρόκειται για έκθεση του «ιατρού και φιλοσόφου» Νικολάου Βούλγαρι. Βάσει επικαλούμενων οικογενειακών τεκμηρίων, δεδομένου πως η οικογένεια Βούλγαρι είχε τότε «πατρωνικόν δικαίωμα» επί του σεπτού λειψάνου. Ομοίως, όμως, κι επ’ αυτού της Αγ. Θεοδώρας.

ΣΥΜΦΩΝΑ, λοιπόν, με τα εκεί γραφέντα, «αφ’ ου, δια τας ανεξιχνιάστους βουλάς του Υψίστου, εν έτει 1453, την Κωνσταντινούπολιν εξεπόρθησαν οι Τούρκοι, εν ω έκαστος των φευγόντων αυτής οικητόρων επροσπάθει να παραλάβη ό,τι ηδύνατο προς συντήρησιν εαυτού και των απογόνων, ευσεβής τις πρεσβύτερος της εν Κωνσταντινουπόλει εκκλησίας, καλούμενος Γεώργιος Καλοχαιρέτης (σ.σ. αναφέρεται ως “εύπορος και ευγενής Κωνσταντινουπολίτης”), παραμελήσας παν άλλο πολύτιμον πράγμα, εφρόντισε μόνον να σώση από της βαρβαρικής εκείνης καταιγίδος τα… εναποτεθειμένα λείψανα Σπυρίδωνος του Μεγάλου (σ.σ. στον θρυλικό ναό των Αγ. Αποστόλων) και Θεοδώρας της Αυγούστης και θείας συνάρσει εκόμισεν εκείνα άθικτα μέχρι της Ηπείρου» (Βούλγαρις – Μάνεσης, σελ. 13 -14). Και απ’ εκεί, δεδομένου ότι «επλημμύρει εν απάση τη Ελλάδι η τουρκική βαρβαρότης… απεφάσισε να μεταβή (σ.σ. ασφάλεια) εις Κέρκυραν, ήτις από του έτους 1386 είχεν εκουσίως παραδοθή εις το χριστιανικόν και ελεύθερον κράτος της Βενετίας».

TO ΣΕΝΑΡΙΟ μεταφοράς των δυο λειψάνων απ’ τον Καλοχαιρέτη (πεζοπορώντας Κωνσταντινούπολη – Κέρκυρα μέσω Ηπείρου), θ’ ασπαζόταν τρία χρόνια αργότερα (1672) και ο Ανδρέας Μάρμορας, στην περίφημη «Ιστορία» του (libr. 4, σελ. 261 – 264). Διανθίζοντάς το μάλιστα, με επιπλέον πληροφορίες (άγνωστης πηγής). Κι έτσι διαβάζουμε πως «ίνα (ο Καλοχαιρέτης) εξασφαλίση κατά της μανίας των ασεβών τα ιερά εκείνα κειμήλια… ενέκλεισεν αυτά εντός δύο σάκκων πληρωθέντων αχύρου και θέσας επί υποζυγίου διήγαγεν αυτά ενεπηρεάστως δια της πορθουμένης ελληνικής χώρας, διότι οι απαντώντες αυτόν επείθοντο ότι το φορτίον εκείνο ουδέν άλλο ήτο, ει μη του φέροντος κτήνους η τροφή».

ΣΤΑ ΤΗΣ Ηπείρου, ο Μάρμορας την παραμονή των λειψάνων τη σημειώνει συγκεκριμένα στην Παραμυθιά. Στην οποία, ισχυρίζεται, διατηρήθηκαν έως το 1456 – κι από εκεί, νησί. Ενδιαφέρον, ωστόσο, εμφανίζει και η ερευνητική σημείωση του πρωτοπρεσβύτερου, Δημητρίου Αθανασίου, σύμφωνα με την οποία, προ Παραμυθιάς (κι εν πρώτοις) «ο παπα-Χαιρέτης» έφθασε στην Άρτα. Από εκεί μετέβη στη χωριό Πλησιοί, όπου «τοποθέτησε τα λείψανα στο μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου (Κατσούρη)». Ωστόσο, στη διάρκεια της σύντομης παραμονής του, είδε σ’ όνειρο πως «μερικοί “από κερδοσκοπίας και ανευλαβείας ορμώμενοι” θα πουλήσουν σε ετερόθρησκους τα ιερά λείψανα». Κι αφού «οι Άγιοι Σπυρίδων και Θεοδώρα τον προέτρεψαν να φύγει γρήγορα μαζί με τα ιερά λείψανα» και συμβουλεύτηκε τον ηγούμενο του μοναστηριού, «ανεπιστρεπτί ανεχώρησε δια Σαλαώρας». Κι από εκεί, Παραμυθιά. Εναποθέτοντας τα λείψανα στην εκκλησία της Παναγίας…

Παράδοση ΙΙ: Η «παράδοση Καλοχαιρέτη» διατηρήθηκε μονοπωλιακά έως τον 19ο αι. Τότε (1808, 25/1), ο νομοδιδάσκαλος και θεολόγος, Στυλιανός Βλασόπουλος γνωστοποίησε εγγράφως στο προεδρείο της Ιονίου Γερουσίας Δουκικό Διάταγμα του Συμβουλίου των Δέκα της Βενετικής Δημοκρατίας, εκδοθέντος την 14 Μαϊου 1489, σύμφωνα με το οποίο η παραλαβή των σκηνωμάτων απ’ την Κωνσταντινούπολη και η μεταφορά τους (αρχικά) στην Παραμυθιά, δεν έγινε απ’ τον Καλοχαιρέτη, αλλά απ’ τον ιερέα Γρηγόριο Πολύευκτο. Ο οποίος το 1456, «περιεσύλλεξε το λείψανον (του Σπυρίδωνος) ομού με το της Αυτοκράτειρας Αγίας Θεοδώρας, συζύγου Θεοφίλου του Εικονοκλάστου» και, αφού τα μετέφερε στην Κέρκυρα, «μεταβίβασε ταύτα τη κυριότητι (του ήδη εγκατεστημένου στο νησί) Γεωργίου του Καλοχαιρέτου» (**). Επίσης πρόσφυγα και συντοπίτη του, απ’ την Πόλη.

ΠΑΡΑ την κατάθεση της αναφοράς Βλασόπουλου, η νέα εκδοχή δεν φαίνεται να κοινοποιείται (επαρκώς) στο υπόλοιπο του αιώνα. Απόδειξη, το γεγονός ότι στην πρώτη έκδοση του εμβληματικού του «Περί των ετησίως τελουμένων λιτανειών…» (1888), ο Βροκίνης αναφέρει σταθερά τον Καλοχαιρέτη ως «τω 1453 εκ Κωνσταντινουπόλεως μετενεγκόντα εις Παραμυθιάν το λείψανον» (σελ. 18).

ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ θ’ άλλαζαν στην (επαν)έκδοση του 1909. Όταν, επικαλούμενος την ανακάλυψη του δουκικού τεκμηρίου του 1489, αλλά και την ενδιαμέσως εντοπισθείσα «132 σελ. των ανεκδότων Ιστορικο-στατιστικών αυτού (Βλασσόπουλου) περί Κερκύρας ειδήσεων», καταθέτει (για πρώτη φορά ηχηρά, στο δημόσιο διάλογο) τα περί παράδοσης των λειψάνων απ’ τον Πολύευκτο στον Καλοχαιρέτη, «πλησιάζων (ο πρώτος) προς το τέρμα του βίου του (σ.σ. άρα, όπως διαβάζουμε αλλού, «βραδύτερον» του 1456) και μηδένα άλλον ή τον εκ Βυζαντίου συμπατριώτην του έμπιστον έχων εν Κερκύρα» (σελ. 33 – 34).

Στον Άγιο Νικόλαο…

ΚΑΙ ΤΑ έπειτα; Εκεί οι πηγές δε διαφωνούν… Μετά το θάνατο του Γεωργίου Καλοχαιρέτη, εκ των τριών γιων και κληρονόμων του, οι μεν Φίλιππος και Λουκάς έλαβαν, εξ ημισείας, το λείψανο του Αγίου, ο δε, Μάρκος το της Αγίας Θεοδώρας μετ’ άλλων λειψάνων. Η σχετική συμβολαιογραφική (1483) συνετάχθη στα ελληνικά, «εις τας πράξεις του δημοσίου συμβολαιογράφου Κερκύρας, Θεόδωρου Βραγιανίτου» και περιλαμβάνεται στην «Αληθή Έκθεση…» (σελ. 15-16), απ’ όπου και αντλούμε το σχετικό απόσπασμα…

«… εσυμφώνησαν μεταξύ των δια τα ιερά λείψανα άτινα έχουν και εμοίρασαν αυτά, και… ο ειρημένος κυρ Μάρκος έλαβε, δια το μέρος του, το τρίτον, ήγουν το λείψανον της Αγίας Θεοδώρας και πάντα άλλα τεμάχια αγίων λειψάνων, άτινα, τα ειρημένα μέρη έχουσιν εδώ εις την πόλιν των Κορυφών, και εις άλλους τόπους… Μάρτυρες Ζαχαρίας Αλαμάνος και Δήμος Δούμας».

ΑΜΕΣΩΣ, δε, μετά, με δωρητήρια πράξη, ο Μάρκος θα παραχωρούσε «το λείψανον της Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστης εις τους τότε συνδίκους… εις την κοινότητα της Κερκύρας…». Η πράξη υπεγράφη εντός «της σεβασμίας μονής του Αγίου Αθανασίου» (στον ομώνυμο λόφο). Με… επιτροπή παραλαβής τους ευγενείς – συνδίκους της Κοινότητας, Ανδρέα Λάντζα, Λαυρέντιο Δαρμιέρη και Γεώργιο Αλιάτη και, μεταξύ των μαρτύρων, τον ιερέα του ναού, «παπά κυρ Εύρετο Παππαδάτο».

Η ΝΟΤΑΡΙΚΗ πράξη (ό.π. 16-17) μαρτυρεί κάτι επίσης σημαντικό. Πως τα εν λόγω λείψανα, με πρώτο της Αγίας Θεοδώρας, «κατά το παρόν (τέλη 15ου αι.) ευρίσκονται εν τη άνω ειρημένη εκκλησία». Μεταγενέστερα, όπως πληροφορεί ο Μάρμορας (ό.π.), οι σύνδικοι θα το μετέφεραν στην εκκλησία του Αγίου Λαζάρου, έναντι της Porta Reale. Και κατοπινά, όταν (τέλη 16ου αι.) ο ναός τ’ Αγίου Λαζάρου, κατεδαφίστηκε χάριν του τειχισμού της πόλης, στον (πρωτοπαπαδικό) ναό τ’ Αγίου Νικολάου (των Γερόντων) στο Καμπιέλο. Μένοντας εκεί έως το 1740, όταν «μετετέθη εις την (γειτονική) εκκλησίαν του Ταξιάρχη Μιχαήλ (σ.σ. αφορμή, προφανώς, η κήρυξή του σε πρωτοπαπαδικό), όπου είχεν άλλοτε αποτεθή και το λείψανο του Αγίου Σπυρίδωνος» (Βούλγαρις – Μάνεσης, 18).

ΕΚΑΤΟ + ένα χρόνια έπειτα, θα ‘ρχόταν η σειρά της Σπηλαιώτισσας. Τερματικός. Διαμορφωμένος πια, μέσα από σειρά ανακαινίσεων, προσθηκών κι επεκτάσεων, στον χώρο π’ άλλοτε (ως το 1577 και τη συνένωση των δυο αδελφοτήτων) υπήρχε ο παλαιός μικροναός τ’ Αγίου Βλασίου (κτητορικός της οικογένειας Ρίκη), με «πίργον το γιροθεν», δομημένος στο ασφυκτικό πολεοδομικό πλαίσιο των χρόνων πριν τη νέα οχύρωση της πόλης. Kαι την κατασκευή του νέου φρουρίου…

(*) Πρωτοτύπως, η επιγραφή, δίχως ασφαλώς τις παρενθετικές επεξηγήσεις, είναι γραμμένη με κεφαλαία, δίχως στίξη.

(**) Τα αποσπάσματα είναι απ’ τη μετάφραση της αυθεντικής, στα ιταλικά, αναφοράς Βλασσόπουλου («πρώην Πρύτανις και Διαχειριστής των Εγχωρίων προσόδων Κερκύρας»), που έφερε στο φως ο Βροκίνης και που, όπως σημειώνει, αντιγραφό της σωζόταν το 1909 «εν τω τοπικώ Αρχειοφυλακίω» (σελ. 34-35).

BIBΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

Ν. Βούλγαρις, «Αληθής Έκθεσις περί του εν Κερκύρα θαυματουργού λειψάνου του Αγίου Σπυρίδωνος», με σημειώσεις των Ν.Τ. Βούλγαρι και Ν.Β. Μάνεση, Βενετία, 1880.

Andrea Marmora, «Della Historia  di Corfu», libr. 4, Βενετία, 1872.

Λαυρέντιος Βροκίνης, «Περί των ετησίων τελουμένω εν Κερκύρα Λιτανειών του Θ. Λειψάνου του Αγίου Σπυρίδωνος…», Κέρκυρα, 1888 & Κέρκυρα, 1909.

• Δ. Σκαρλάτος ο Βυζάντιος, «Η Κωνσταντινούπολις – Η περιγραφή», Αθήνησιν, 1851.

• Αλέξανδρος Πασπάτης (επιμ.), «Βυζαντιναί μελέται τοπογραφικαί και ιστορικαί», Κωνσταντινούπολη, 1877 (via Wikipedia).

• Philip Grierson, «Tombs and Obits of the Byzantine Emperors (337-1042)», Harvard Univ., 1962.

• Σπυρίδων Παπαγεωργίου, «Ιστορία της Εκκλησίας της Κέρκυρας», Κέρκυρα, 1920.

• Μαρία Μπρέτσα, «Ειρήνη και Θεοδώρα – Αυγούστες, υπέρμαχες των εικόνων (780-843)», Α.Π.Θ. (διπλ. εργασία), Θεσσαλονίκη, 2016.

• Πρωτοπρεσβ. Δ. Αθανασίου, «Το ταξίδι του παπα-Χαιρέτη», σε fdathanasiou.wordpress.com (2019).

• Αγνώστου, «Νήσος Κέρκυρα, Άγιος Σπυρίδων και νέο-παγανιστές», σε apologitis.com (χ.χ.).

• Σπύρος Χειρδάρης, «Το “ακέφαλο” σώμα της Αγίας Θεοδώρας και το χειμωνικό», σε tadeefipipis.wordpress.com (2016).

• Aγνώστου, «Η Λαμπροτάτη Αυγούστα», σε istologiogiahistoria.blogspot.com (2017).

• Σπ. Καρύδης – Π. Τζιβάρα, «Ο ναός της Σπηλαιώτισσας στην πόλη της Κέρκυρας…», σε academia.edu.

• el.wikipedia.org

© Photo Credits (βασική φωτό): istologiogiahistoria.blogspot.com.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Έκθεση «Περιπλανώμενοι Nομάδες στην Κεντρική Ασία» στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης

Επισκεφτείτε την τρέχουσα περιοδική έκθεση: «Περιπλανώμενοι Nομάδες στην Κεντρική Ασία» από την ιδιωτική συλλογή του Frank Martin Diehr, στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης. Η έκθεση εστιάζει...

«Στέλλα κοιμήσου» στο Παλαιό Ψυχιατρείο από το Τμήμα Τεχνών Ήχου & Εικόνας

Η φοιτητική θεατρική ομάδα του Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας του Ιονίου Πανεπιστημίου, Avarts Theatre, στο πλαίσιο του 15ου Φεστιβάλ Οπτικοακουστικών Τεχνών, Audiovisual Arts...

Η Τρομπονίστρια της Τζαζ Karin Hammar και οι Fab 4 στην Κέρκυρα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ  Δευτέρα 30 Μαΐου, Studio του Δημοτικού Θεάτρου Κέρκυρας, 19.00 Για τους φοιτητές της τζαζ του Ιονίου Πανεπιστημίου και κάθε ενδιαφερόμενο ΣΥΝΑΥΛΙΑ  Δευτέρα 30 Μαΐου, Studio του Δημοτικού...

Συναυλία της Καμεράτας του Ι.Π. στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης

Στα πλαίσια του εορτασμού των 30 χρόνων του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, σας προσκαλούμε σε συναυλία με την «Ionian Camerata» του Τμήματος...

Συναυλία μουσικής μπαρόκ στο Παλαιό Φρούριο

Μια συναυλία μουσικής μπαρόκ για τα 30 χρόνια από την ίδρυση του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου θα γίνει στις 29 Μαΐου, 20.30,...