14/2/268-70: Κατ’ εξαίρεση… Άγιος Βαλεντίνος!

Ποιος ήταν ο άγιος, προστάτης των ερωτευμένων και η καθιέρωση της εορτής του μέσα από 10 tips & facts.

Επιμέλεια: Ηλίας Αλεξόπουλος

ΕΞΑΙΡΕΣΗ απ’ τον (κερκυραϊκό) κανόνα της στήλης, λόγω της ημέρας: των Ερωτευμένων, ανήμερα της, κατά παράδοση, θυσίας του «μάρτυρος Βαλεντίνου, πρεσβυτέρου Ρώμης» (3ος αι.), βοηθό των χριστιανών κατά τους διωγμούς του Κλαυδίου Γ’ του Γότθου.

Μύθοι, θρύλοι και facts του βίου και της σύνδεσής του με τους ερωτευμένους, ευθύς αμέσως…

1.Πρώτη εκδοχή: ο Βαλεντίνος πάντρευε κρυφά ερωτευμένα ζευγάρια, παρά την απαγόρευση του Κλαυδίου στους νεαρούς άνδρες να παντρεύονται, πιστεύοντας ότι ανύπαντροι, ήταν καλύτεροι στρατιώτες. Φυλακίστηκε, έλαβε χάρη, ώσπου προσπάθησε να μυήσει τον αυτοκράτορα στον Χριστιανισμό και αυτός τον καταδίκασε σε θάνατο δια λιθοβολισμού. Επέζησε. Αλλά, τελικώς, αποκεφαλίστηκε έξω απ’ τη Flaminia στις 14/2/270 (ή 269 ή 268). Εις μνήμην, κάθε 14/2 το διακοσμημένο λείψανό του εκτίθεται στην Saint Mary (Ρώμη).

2.Δεύτερη εκδοχή: πρώην επίσκοπος του Τέρνι που φυλακίστηκε αρνούμενος να αποκηρύξει την πίστη του. Τότε, ο δεσμοφύλακάς του, Αστέριος, του παρουσίασε την τυφλή του κόρη και τον «προκάλεσε» να την κάνει να δει. Πράγματι, ο Βαλεντίνος την έκανε καλά και έβαλε τον Αστέριο να σπάσει ειδωλολατρικά σύμβολα – βαπτιστεί, προκαλώντας την οργή του Κλαυδίου. Σε παραλλαγή του θρύλου, ο Bαλεντίνος ερωτεύτηκε την κόρη και, πριν εκτελεστεί, της έγραψε γράμμα υπογράφοντας «ο Βαλεντίνος σου».

3.Θρύλος Νο3. Έχοντας ο άγιος τη φήμη του ειρηνοποιού, κάποια μέρα, ενώ καλλιεργούσε στον κήπο του τριαντάφυλλα, άκουσε ένα ζευγάρι να μαλώνει πολύ έντονα. Ταράχτηκε. Και, αφού έκοψε ένα τριαντάφυλλο, βγήκε στο δρόμο, πλησίασε το ζευγάρι και τους παρακάλεσε να τον ακούσουν. Αυτοί, έστω και ανόρεκτα, υπάκουσαν. Ο άγιος τους πρόσφερε το τριαντάφυλλο, τους ευλόγησε, η αγάπη επανήλθε ανάμεσα τους, και το ζευγάρι σύντομα επέστρεψε και του ζήτησε να ευλογήσει το γάμο τους.

4.Αν και γενικώς αποδεκτό πως η 14^η Φεβρουαρίου καθιερώθηκε απ’ την ημέρα θανάτου του, υπάρχει και η εκτίμηση πως η ημερομηνία καθιερώθηκε «στρατηγικά», ώστε να συμπίπτει με τα Λουπερκάλια. Την, τέτοιες μέρες, ρωμαϊκή γιορτή της γονιμότητας, σε μια προσπάθεια προσηλυτισμού των παγανιστών. Anyway, τα Λουπερκάλια απαγορεύτηκαν τον 5^ο αι. (496), οπότε ο Πάπας Γελάσιος τα… αντικατέστησε απ’ την ημέρα του Αγ. Βαλεντίνου.

5.Τη σημερινή της νοηματοδότηση η γιορτή την απέκτησε τον ύστερο Μεσαίωνα (14^ος αι.). Η πρώτη αναφορά εντοπίζεται στα 1382, στο 699 στίχων ποίημα «Το Κοινοβούλιο των Πτηνών» του «πατέρα» της αγγλικής λογοτεχνίας Τζέφρι Τσόσερ. Κάθε χρόνο τέτοια μέρα, διαβάζουμε, τα πουλιά μαζεύονταν μπροστά στη θεά της φύσης για να διαλέξουν συντρόφους.

6.Η κύρια ακμή της γιορτής στα μεσαιωνικά χρόνια, σημειώθηκε σε Αγγλία και Γαλλία. Λέγεται πως τα κορίτσια έτρωγαν το πιο παράξενο φαγητό για να ονειρευτούν τον άντρα που θα παντρευτούν.

7.Η μέρα του Αγ. Βαλεντίνου, είναι επίσημη εορτή στην Αγγλικανική και τη Λουθηρανική Εκκλησία. Αντίθετα, δε μνημονεύεται στο ορθόδοξο εορτολόγιο (θεωρείται δυτική μυθοπλασία). Το 1969, λόγω της ασάφειας του βίου του, η Καθολική Εκκλησία την υποβίβασε σε τοπική εορτή. Στην Ινδία φανατικοί ινδουιστές και μουσουλμάνοι τη θεωρούν μίασμα. Στο Πακιστάν, το ισλαμικό κόμμα ζητά την κατάργησή της, όπως και συντηρητικοί κύκλοι του θεοκρατικού Ιράν.

8.Ο Richard Cadbury έφτιαξε το 1800 το πρώτο επετειακό κουτί με σοκολατάκια. Το 1840 ήταν ήδη συνήθης η ανταλλαγή ερωτικών – ευχετήριων χειρόγραφων σημειωμάτων. Την ίδια περίοδο η γιορτή διαδόθηκε στην Αμερική. Σταδιακά, το επιχειρηματικό δαιμόνιο και η πολιτιστική επιβολή των αγγλοσαξόνων έδωσαν στη γιορτή οικουμενικό χαρακτήρα και κορύφωσαν την εμπορευματοποίησή της. Λουλούδια, σοκολατάκια, κοσμήματα, εσώρουχα, γλυκά, λούτρινα…

9.Ο Βαλεντίνος συνάντησε τους… Έλληνες στα late 70s, πρωτοβουλία των… ανθοπωλών! Το ‘94 η Ιερά Σύνοδος πρότεινε ως ημέρα των ερωτευμένων τη γιορτή του Αγίου Υακίνθου (3 Ιουλίου). Μάλιστα, στο… κίνημα πρωτοστάτησε ο γνωστός τραγουδοποιός, Λουδοβίκος των Ανωγείων, που προχώρησε στην ανέγερση oμώνυμου ναού στον Ψηλορείτη.

10.Κάθε χρόνο στις 14 Φεβρουαρίου, η Βερόνα, όπου έζησαν οι Ρωμαίος και Ιουλιέτα, λαμβάνει κάπου 1.000 επιστολές με διεύθυνση τον πύργο της Ιουλιέτας στην πόλη και παραλήπτη… την ίδια!