Δεν ξέρουμε ποια δουλειά θα κάνει το παιδί μας το 2035-Ξέρουμε όμως τι πρέπει να μάθει από σήμερα

Γράφει ο Παναγιώτης Μαυρωνάς (Εκπαιδευτικός – Σύμβουλος Σταδιοδρομίας)

Η αγορά εργασίας αλλάζει. Για την οικογένεια και το σχολείο, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν θα «μαντέψουν» σωστά το επάγγελμα του μέλλοντος, αλλά αν θα βοηθήσουν ένα νέο άνθρωπο να μάθει να σκέφτεται, να συνεργάζεται, να χρησιμοποιεί την τεχνολογία και να προσαρμόζεται.

Μια λίστα είναι αφορμή, όχι χάρτης

Πριν από λίγες ημέρες, το in.gr παρουσίασε μια λίστα με 20 επαγγέλματα που αναμένεται να εμφανίσουν ισχυρή ανάπτυξη την επόμενη δεκαετία: προγραμματιστές λογισμικού, επιστήμονες δεδομένων, ειδικούς κυβερνοασφάλειας, επαγγελματίες υγείας, στελέχη διοίκησης, project managers, οικονομικούς αναλυτές, μηχανικούς.

Για ένα γονέα που σκέφτεται το μέλλον του παιδιού του, τέτοιες λίστες είναι εύλογο να τραβούν την προσοχή. Η εικόνα μοιάζει καθαρή. Μόνο που δεν είναι τόσο απλή.

Η συγκεκριμένη κατάταξη βασίζεται σε προβολές του αμερικανικού Γραφείου Στατιστικών Εργασίας (BLS) για την περίοδο 2025–2035 και σε επεξεργασία του Business Insider, η οποία επέλεξε επαγγέλματα με ετήσιες αποδοχές τουλάχιστον 75.000 δολάρια στις ΗΠΑ. Είναι λοιπόν χρήσιμη για να διακρίνουμε τάσεις. Δεν είναι κατάλογος «σίγουρων επιλογών» για την Ελλάδα και πολύ περισσότερο δεν είναι οδηγός που μπορεί να πει σε ένα παιδί τι πρέπει να σπουδάσει.

Η ουσιαστική ερώτηση βρίσκεται ένα βήμα πιο πέρα: όχι μόνο ποια επαγγέλματα θα αναπτυχθούν, αλλά τι θα πρέπει να μπορεί να κάνει ένας νέος άνθρωπος μέσα σε μια αγορά εργασίας που θα αλλάζει διαρκώς.

Τα επαγγέλματα αλλάζουν από μέσα

Οι διεθνείς προβλέψεις συγκλίνουν σε κάτι βασικό: τεχνολογία, τεχνητή νοημοσύνη, δεδομένα, πράσινη μετάβαση και δημογραφικές αλλαγές θα μετασχηματίσουν μεγάλο μέρος της εργασίας. Το World Economic Forum εκτιμά ότι έως το 2030 θα δημιουργηθούν περίπου 170 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας και θα εκτοπιστούν περίπου 92 εκατομμύρια σημερινές θέσεις. Το καθαρό ισοζύγιο είναι θετικό, αλλά η λέξη-κλειδί είναι «μετασχηματισμός».

Ο γιατρός του 2035 θα εξακολουθεί να είναι γιατρός, αλλά θα χρησιμοποιεί περισσότερα δεδομένα, ψηφιακά συστήματα κι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Ο μηχανικός θα εξακολουθεί να χρειάζεται φυσική και μαθηματικά, αλλά θα εργάζεται περισσότερο με αυτοματισμούς, αισθητήρες, λογισμικό και απαιτήσεις βιωσιμότητας. Ο οικονομολόγος θα χρειάζεται οικονομική σκέψη, αλλά και άνεση με δεδομένα και ψηφιακά εργαλεία.

Το ίδιο ισχύει για τον τουρισμό, ένα τομέα με ιδιαίτερη σημασία για την Κέρκυρα. Η φιλοξενία, η επικοινωνία και η εξυπηρέτηση παραμένουν στον πυρήνα του. Δίπλα τους όμως βρίσκονται πλέον τα ψηφιακά συστήματα, η διαδικτυακή φήμη, η διαχείριση δεδομένων πελατών, οι ξένες γλώσσες, η βιωσιμότητα και η δυνατότητα να προσφέρεις πιο εξατομικευμένη εμπειρία στον επισκέπτη.

Η μεγάλη αλλαγή, επομένως, δεν είναι μόνο ότι γεννιούνται νέα επαγγέλματα. Είναι ότι πολλά από τα επαγγέλματα που ήδη γνωρίζουμε αποκτούν νέο περιεχόμενο.

Το λάθος δίλημμα: soft ή hard skills;

Εδώ χρειάζεται μια διάκριση που συχνά χάνεται στις συζητήσεις για «δεξιότητες του μέλλοντος». Το World Economic Forum καταγράφει αφενός ποιες δεξιότητες θεωρούν σήμερα οι εργοδότες βασικές και αφετέρου ποιες περιμένουν να αυξήσουν ταχύτερα τη σημασία τους έως το 2030.

Στις βασικές δεξιότητες, πρώτη βρίσκεται η αναλυτική σκέψη: την αναφέρει το 69% των εργοδοτών. Ο προγραμματισμός υπολογιστών βρίσκεται πολύ χαμηλότερα στη συγκεκριμένη κατάταξη. Όταν όμως οι εργοδότες ερωτώνται ποιες δεξιότητες θα αυξήσουν ταχύτερα τη σημασία τους τα επόμενα χρόνια, στην κορυφή βρίσκονται η τεχνητή νοημοσύνη και τα μεγάλα δεδομένα, και ακολουθούν τα δίκτυα, η κυβερνοασφάλεια και η τεχνολογική επάρκεια.

Ταυτόχρονα, πολύ ψηλά παραμένουν η ανθεκτικότητα, η ευελιξία και η προσαρμοστικότητα, η δημιουργική σκέψη, η αυτογνωσία, η περιέργεια, η διάθεση για διαρκή μάθηση, η ενσυναίσθηση και η ενεργητική ακρόαση.

Το μήνυμα δεν είναι ότι οι «ανθρώπινες» δεξιότητες κερδίζουν και οι τεχνικές χάνουν. Είναι ότι η αγορά ζητά όλο και περισσότερο τον συνδυασμό τους: άνθρωπο που καταλαβαίνει ένα πρόβλημα, χρησιμοποιεί τα κατάλληλα εργαλεία, συνεργάζεται, κρίνει την πληροφορία και μπορεί να αλλάξει προσέγγιση όταν αλλάζουν τα δεδομένα.

Αυτές οι ικανότητες συχνά ονομάζονται soft skills. Ο ελληνικός όρος «ήπιες δεξιότητες» μάλλον τις αδικεί. Δεν είναι ούτε εύκολες ούτε δευτερεύουσες. Είναι οριζόντιες δεξιότητες που μεταφέρονται από ένα ρόλο σε έναν άλλο και καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό πώς ένας άνθρωπος μαθαίνει, εργάζεται και συνεργάζεται.

Οι τεχνικές δεξιότητες είναι εξίσου κρίσιμες

Η τεχνητή νοημοσύνη, τα μεγάλα δεδομένα, τα δίκτυα και η κυβερνοασφάλεια βρίσκονται ανάμεσα στις ταχύτερα ανερχόμενες δεξιότητες. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί πρέπει να γίνει προγραμματιστής. Σημαίνει ότι η ψηφιακή επάρκεια δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στο «ξέρω να χρησιμοποιώ ένα κινητό».

Ένας νέος χρειάζεται σταδιακά να μάθει να χρησιμοποιεί ψηφιακά εργαλεία για πραγματική εργασία, να αντιλαμβάνεται τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, να αξιολογεί την αξιοπιστία των πηγών, να προστατεύει προσωπικά δεδομένα και, ανάλογα με την κατεύθυνσή του, να αποκτά συγκεκριμένες τεχνικές δεξιότητες.

Και δίπλα σε όλα αυτά παραμένουν τα θεμέλια: γλώσσα, μαθηματικά, επιστημονική σκέψη, κατανόηση σύνθετου κειμένου. Χωρίς βασικές γνώσεις δεν υπάρχει ούτε ουσιαστική κριτική σκέψη ούτε δημιουργική χρήση της τεχνολογίας.

Και στην Ελλάδα; Μια πιο σύνθετη εικόνα

Οι προβλέψεις του Cedefop για την Ελλάδα έως το 2035 δείχνουν μια εικόνα πιο σύνθετη από το «όλες οι δουλειές θα γίνουν υψηλής τεχνολογίας». Στο μοντέλο του, περίπου το 58% των συνολικών ανοιγμάτων θέσεων αναμένεται να απαιτεί προσόντα μεσαίου επιπέδου και περίπου το 42% υψηλού επιπέδου. Οι ευκαιρίες δεν συγκεντρώνονται σε έναν μόνο κλάδο ούτε σε έναν μόνο εκπαιδευτικό δρόμο.

Για μια περιοχή όπως η Κέρκυρα αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο τουρισμός και οι υπηρεσίες δεν είναι ο «παλιός κόσμος» απέναντι σε έναν νέο, ψηφιακό κόσμο. Το ερώτημα είναι τι ποιότητας τουρισμό και υπηρεσίες θα προσφέρουμε και ποιο επίπεδο επαγγελματισμού θα απαιτούν.

Ένας νέος που γνωρίζει γλώσσες, λύνει προβλήματα, χρησιμοποιεί σωστά την τεχνολογία, συνεργάζεται, κατανοεί διαφορετικούς ανθρώπους και μπορεί να αναλάβει ευθύνη δεν έχει απλώς «μερικά ακόμη προσόντα». Μπαίνει στην αγορά εργασίας με πολύ ισχυρότερο επαγγελματικό προφίλ.

Τι μπορεί να κάνει η οικογένεια;

Οι περισσότερες από αυτές τις δεξιότητες δεν χτίζονται με μία ακόμη ώρα μαθήματος ούτε με ένα ακόμη πιστοποιητικό. Χτίζονται μέσα από εμπειρίες, ευθύνες και πραγματικές επιλογές.

Όταν ένα παιδί οργανώνει τον χρόνο του. Όταν αναλαμβάνει κάτι που πρέπει πράγματι να ολοκληρώσει. Όταν παίρνει μια απόφαση και βλέπει τις συνέπειές της. Όταν το αφήνουμε να προσπαθήσει να λύσει ένα πρόβλημα πριν σπεύσουμε να το λύσουμε εμείς. Όταν συζητάμε μαζί του αντί να του δίνουμε μόνο οδηγίες. Όταν χρησιμοποιεί την τεχνολογία όχι μόνο για κατανάλωση, αλλά και για δημιουργία.

Η οικογένεια δεν χρειάζεται να γνωρίζει ποια θα είναι η «καλύτερη δουλειά» το 2035. Χρειάζεται να βοηθήσει το παιδί να γίνεται σταδιακά πιο ικανό να διαχειρίζεται τη δική του πορεία.

Και το σχολείο;

Οι γνώσεις παραμένουν απαραίτητες. Ένα εκπαιδευτικό σύστημα, όμως, που προετοιμάζει νέους για τις επόμενες δεκαετίες δεν μπορεί να μετρά την επιτυχία του μόνο με την απομνημόνευση και την επίδοση σε μία εξέταση.

Χρειάζονται περισσότερες ευκαιρίες για επίλυση πραγματικών προβλημάτων, συνεργατικές εργασίες, παρουσιάσεις, έρευνα, διασταύρωση πηγών, χρήση δεδομένων, υπεύθυνη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, αυτοαξιολόγηση, επαφή με χώρους εργασίας και ουσιαστικό επαγγελματικό προσανατολισμό.

Ο OECD επισημαίνει ότι οι επαγγελματικές προσδοκίες των εφήβων παραμένουν συχνά συγκεντρωμένες σε έναν περιορισμένο αριθμό γνωστών επαγγελμάτων και δεν συμβαδίζουν πάντοτε με τη ζήτηση της αγοράς εργασίας. Παράλληλα, διαχρονικές έρευνες συνδέουν τη συμμετοχή των εφήβων σε δραστηριότητες εξερεύνησης σταδιοδρομίας —ιδίως όταν περιλαμβάνουν ουσιαστική επαφή με ανθρώπους της εργασίας— με καλύτερες μεταβάσεις αργότερα.

Να αλλάξουμε την πρώτη ερώτηση

Ίσως λοιπόν ο επαγγελματικός προσανατολισμός να μην πρέπει να αρχίζει από το «τι θέλεις να γίνεις;». Αυτή η ερώτηση ζητά από έναν έφηβο να δώσει πολύ νωρίς μια τελική απάντηση σε ένα κόσμο που δεν είναι καθόλου τελικός.

Πιο χρήσιμες είναι ερωτήσεις όπως: Τι σε ενδιαφέρει; Τι προβλήματα σου αρέσει να λύνεις; Πώς μαθαίνεις; Σε ποιο περιβάλλον λειτουργείς καλύτερα; Τι μπορείς ήδη να κάνεις καλά; Τι χρειάζεται να μάθεις καλύτερα; Και πώς μπορείς να το δοκιμάσεις στην πράξη;

Το παιδί που βρίσκεται σήμερα στην Α΄Λυκείου θα εργάζεται πιθανότατα για δεκαετίες σε μια αγορά που θα αλλάξει πολλές φορές. Είναι υπερβολικό να πιστεύουμε ότι από το 2026 μπορούμε να του υποδείξουμε ένα επάγγελμα που θα παραμείνει αμετάβλητο σε ολόκληρη αυτή τη διαδρομή.

Μπορούμε όμως να του προσφέρουμε κάτι σημαντικότερο: γνώσεις για να καταλαβαίνει τον κόσμο, δεξιότητες για να δρα μέσα σε αυτόν και την αυτοπεποίθηση ότι μπορεί να συνεχίζει να μαθαίνει όταν ο κόσμος αλλάζει.

Αν υπάρχει λοιπόν μία ασφαλής πρόβλεψη για το μέλλον της εργασίας, είναι αυτή: η ικανότητα να μαθαίνουμε ξανά θα έχει μεγαλύτερη αξία από την ψευδαίσθηση ότι κάποτε «τελειώσαμε» με τη μάθηση.

«Δεν χρειάζεται να προβλέψουμε με ακρίβεια τη δουλειά του 2035. Χρειάζεται να προετοιμάσουμε το νέο άνθρωπο ώστε να μπορεί να μαθαίνει, να συνεργάζεται και να προσαρμόζεται όταν ο κόσμος αλλάζει».

Βιβλιογραφία και πηγές

1. in.gr (2026). «Η αγορά εργασίας αλλάζει: Τα 20 επαγγέλματα που θα εκτοξευθούν την επόμενη δεκαετία». 6 Σεπτεμβρίου 2026. https://www.in.gr/2026/09/06/economy/diethnis-oikonomia/i-agora-ergasias-allazei-ta-20-epaggelmata-pou-tha-ektokseythoun-tin-epomeni-dekaetia/

2. World Economic Forum (2025). Future of Jobs Report 2025. Geneva: World Economic Forum. https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2025/

3. World Economic Forum (2025). Skills Outlook, Future of Jobs Report 2025. https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2025/in-full/3-skills-outlook/

4. Cedefop (2025). Greece: 2025 Skills Forecast. European Centre for the Development of Vocational Training. https://www.cedefop.europa.eu/en/country-reports/greece-2025-skills-forecast

5. OECD (2025). The State of Global Teenage Career Preparation. OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/the-state-of-global-teenage-career-preparation_d5f8e3f2-en.html

6. OECD. Social and Emotional Skills. https://www.oecd.org/en/topics/sub-issues/social-and-emotional-skills.html

7. European Commission (2025). Union of Skills. Directorate-General for Employment, Social Affairs and Inclusion. https://employment-social-affairs.ec.europa.eu/policies-and-activities/skills-and-qualifications/union-skills_en

8. U.S. Bureau of Labor Statistics (2026). Employment Projections: 2025–2035 Summary, released 27 August 2026. https://www.bls.gov/news.release/ecopro.nr0.htm

Παναγιώτης Μαυρωνάς BSc – ΜΑ

Εκπαιδευτικός – Πιστοποιημένος Σύμβουλος Σταδιοδρομίας (Μητρώο Α276), Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π. – Μέλος Ελληνικής Εταιρίας Συμβουλευτικής (ΕΛ.Ε.ΣΥ.Π.) – Μέλος Συλλόγου Επαγγελματιών Συμβούλων Σταδιοδρομίας (Σ.Ε.ΣΥ.Σ.Ε.Π.)

Επιλογή σπουδών & Επαγγελματικής κατεύθυνσης – Αναζήτηση & Επιλογή Μεταπτυχιακού – Μετεγγραφές

Δονάτου Δημουλίτσα 19

Τηλ: 6937 039899

Email: panos@proton.edu.gr & panosmav@gmail.com

www.proton.edu.gr