Σημαιοφόροι με κλήρωση ή με αξία; Τι μαθαίνουμε τελικά στα παιδιά μας;

Γράφει η Momster

Η επιλογή των σημαιοφόρων και των παραστατών στις παρελάσεις των δημοτικών σχολείων είναι ένα θέμα που επανέρχεται συχνά στον δημόσιο διάλογο. Πίσω από αυτή τη διαδικασία, όμως, κρύβεται ένα ουσιαστικότερο ερώτημα: Τι αξίες θέλουμε να μεταδώσουμε στα παιδιά μας και τι θεωρούμε ότι αξίζει να επιβραβεύεται;

Η επιλογή μέσω κλήρωσης μπορεί να παρουσιάζεται ως ένας τρόπος εξασφάλισης της ισότητας μεταξύ των μαθητών. Είναι, όμως, η ισότητα το ίδιο πράγμα με την ισοπέδωση; Είναι δίκαιο να αντιμετωπίζουμε όλες τις επιδόσεις ως ίδιες, ανεξάρτητα από την προσπάθεια, τη συνέπεια και την επίδοση κάθε παιδιού;

Προσωπικά, πιστεύω πως η επιλογή των σημαιοφόρων και των παραστατών θα έπρεπε να βασίζεται στην επίδοση των μαθητών και όχι στην τύχη. Όχι επειδή τα παιδιά που δεν θα επιλεγούν αξίζουν λιγότερο ως άνθρωποι, αλλά επειδή κάθε διάκριση έχει νόημα όταν συνδέεται με συγκεκριμένα κριτήρια και αναγνωρίζει μια προσπάθεια.

Δεν είναι κακό να παραδεχόμαστε ότι υπάρχουν διαφορές στην επίδοση των μαθητών. Άλλα παιδιά καταβάλλουν μεγαλύτερη προσπάθεια, άλλα επιδεικνύουν μεγαλύτερη συνέπεια και άλλα πετυχαίνουν καλύτερα μαθησιακά αποτελέσματα. Αυτό δεν τα κάνει περισσότερο ή λιγότερο άξια ως προσωπικότητες. Σημαίνει απλώς ότι δεν έχουν όλοι την ίδια επίδοση σε κάθε τομέα και ότι η αναγνώριση της προσπάθειας μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο για όλους.

Το σχολείο δεν έχει μόνο ως αποστολή να μεταδίδει γνώσεις. Έχει και την ευθύνη να καλλιεργεί αξίες, όπως η εργατικότητα, η υπευθυνότητα, η συνέπεια και η επιμονή. Ο μαθητής που προσπαθεί καθημερινά, που διαβάζει, που επιμένει στις δυσκολίες και που βλέπει σταδιακά τους κόπους του να αποδίδουν, χρειάζεται να αισθάνεται ότι η προσπάθειά του αναγνωρίζεται.

Τι μήνυμα, λοιπόν, στέλνουμε όταν η επιλογή γίνεται με κλήρωση;

Στον μαθητή που προσπαθεί, λέμε ουσιαστικά: «Μπορεί να εργάστηκες περισσότερο, να επέδειξες μεγαλύτερη συνέπεια και να πέτυχες καλύτερα αποτελέσματα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα επιβραβευτείς. Πρέπει απλώς να είσαι τυχερός».

Και στον μαθητή που δεν κατέβαλε την ίδια προσπάθεια, λέμε, έστω και άθελά μας: «Δεν έχει τόση σημασία πόσο προσπάθησες. Μπορεί να μην ξεχώρισες με την επίδοσή σου, αλλά αν σταθείς τυχερός, μπορείς να έχεις ακριβώς την ίδια διάκριση».

Είναι αυτό το μήνυμα που θέλουμε να δώσουμε στα παιδιά μας;

Βεβαίως, η ζωή δεν λειτουργεί πάντοτε με βάση την αξιοκρατία. Υπάρχουν στιγμές που η τύχη παίζει καθοριστικό ρόλο και περιπτώσεις στις οποίες οι άνθρωποι δεν ανταμείβονται ανάλογα με τους κόπους τους. Όμως, ακριβώς επειδή η πραγματικότητα δεν είναι πάντα δίκαιη, το σχολείο θα έπρεπε να αποτελεί έναν χώρο όπου η προσπάθεια, η μάθηση και η πρόοδος αναγνωρίζονται έμπρακτα.

Δεν υποστηρίζω ότι ένα παιδί που έχει χαμηλότερη επίδοση πρέπει να απογοητεύεται ή να θεωρείται λιγότερο σημαντικό. Ούτε ότι η αξία ενός μαθητή εξαντλείται στους βαθμούς του. Η παιδεία είναι πολύ ευρύτερη από τις σχολικές επιδόσεις. Ωστόσο, άλλο πράγμα είναι ο σεβασμός προς όλα τα παιδιά και άλλο η αναγνώριση μιας συγκεκριμένης διάκρισης. Όλα τα παιδιά δικαιούνται τον ίδιο σεβασμό, αλλά δεν έχουν κατ’ ανάγκη τα ίδια αποτελέσματα ή την ίδια επίδοση.

Και η σημαία, ως σύμβολο τιμής και ευθύνης, δεν θα έπρεπε να αποτελεί μια διάκριση που απονέμεται στην τύχη. Θα έπρεπε να συνδέεται με την προσπάθεια, τη συνέπεια και την επίδοση, σύμφωνα με σαφή και δίκαια κριτήρια. Άλλωστε, όταν ένας μαθητής επιλέγεται με βάση την επίδοσή του, δεν επιβραβεύεται απλώς ένας βαθμός. Αναγνωρίζεται μια πορεία δουλειάς και επιμονής.

Φυσικά, χρειάζεται να συζητήσουμε και το πώς ορίζεται η «καλύτερη επίδοση», ποια κριτήρια είναι κατάλληλα για κάθε ηλικία και πώς διασφαλίζεται η διαφάνεια της διαδικασίας. Η αξιοκρατία δεν σημαίνει αυθαιρεσία ούτε ότι οι βαθμοί αποτυπώνουν ολόκληρη την προσωπικότητα ενός παιδιού. Σημαίνει, όμως, ότι οι διακρίσεις πρέπει να στηρίζονται σε ουσιαστικά και γνωστά εκ των προτέρων κριτήρια, όχι στην τύχη.

Γιατί, τελικά, η προσπάθεια δεν πρέπει να εγγυάται την επιτυχία σε κάθε περίσταση, αλλά πρέπει να έχει νόημα και να μπορεί να αναγνωριστεί.

Αν θέλουμε να μεγαλώσουμε παιδιά που επιμένουν, που προσπαθούν να γίνουν καλύτερα, που αναλαμβάνουν την ευθύνη των επιλογών τους και που κατανοούν την αξία της μάθησης, οφείλουμε να τους δείχνουμε ότι οι κόποι τους έχουν σημασία.

Δεν χρειάζεται να προσποιούμαστε ότι όλοι πετυχαίνουν τα ίδια. Χρειάζεται να διδάξουμε στα παιδιά ότι όλοι αξίζουν ίσες ευκαιρίες, αλλά ότι η προσπάθεια και τα αποτελέσματα έχουν αξία και μπορούν να αναγνωρίζονται.

Ας μην κάνουμε την τύχη πρότυπο επιβράβευσης εκεί όπου θα έπρεπε να αναδεικνύονται η προσπάθεια, η συνέπεια και η μάθηση. Γιατί το σχολείο δεν προετοιμάζει τα παιδιά μόνο για τις παρελάσεις. Τα προετοιμάζει για τη ζωή. Και στη ζωή έχει σημασία να μάθουμε όχι μόνο να διεκδικούμε μια διάκριση, αλλά και να κατανοούμε τι χρειάζεται για να την αξίζουμε.

Μια μαμά σε εξέλιξη…

Διαβάστε περισσότερα άρθρα της Momster ΕΔΩ