Υπόθεση Γκουβούση / Πρωί, 2ας Σεπτεμβρίου, στο πεδίο βολής των Αλυκών

Όταν η Κέρκυρα «φιλοξενούσε» μια απ’ τις πιο πολύκροτες περιπτώσεις εκτέλεσης θανατικής ποινής στη χώρα.

Γράφει ο Ηλίας Αλεξόπουλος

ΚΕΡΚΥΡΑ, 2 Σεπτεμβρίου του ’60. Ημέρα, Παρασκευή. Πρωί, αξημέρωτα, ώρα 05.00. Στο πεδίο βολής του πεζικού, στις Αλυκές, ένα καμιόνι ξεφορτώνει. Τρεις (σχεδόν) ρακένδυτους. Έναν ιερέα. Και μια ομάδα ένστολων…

Η ΜΝΗΜΗ, υποψιασμένη, δε «θολώνει» απ’ τ’ όμορφο, κατάφυτο τοπίο, με τα κυπαρίσσια και τα λιόδεντρα. Όλα ξεκάθαρα. Η θανατική ποινή, απ’ το ’52, σε ισχύ. Οι πληροφορίες για τρεις «έτοιμους», γκαραντί. Και το σημείο, κατ’ εξοχήν τόπος εκτέλεσης «της διαταγής» – κάποιος θυμήθηκε, το ’29, το ληστή, τον Καλαφάτη. Άλλος, άλλους…

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γκουβούσης, ετών 22. Αρκάς, από το Λεωνίδιο. Χαρίλαος Κουστένης, ετών 38. Γεωργός, εκ Δημητσάνας. Και Ιωάννης Νικολακόπουλος. Αγνώστου ηλικίας. Από την Τρυπητή Ολυμπίας. «Θάνατος δια τυφεκισμού», η «παραγγελία» του εισαγγελέα Εφετών, Χαλαζωνίτη – που είχε απορρίψει ασυζητητί τις αιτήσεις χάριτος. Των δυο, για συζυγοκτονία. Του Κουστένη, για ληστεία μετά διπλού φόνου (Δεκέμβρη του ’58 έσφαξε, στα μέρη του, τον γηραιό, Γεώργιο Δεληγιάννη και την οικονόμο του, Γιαννούλη Παπαθεωδόρου).

«ΚΑΤΑ τας πληροφορίας εκ Κερκύρας, οι Γκουβούσης και Νικολακόπουλος επέδειξαν ψυχραιμίαν, κατά την ώραν της εκτελέσεώς των. Αντιθέτως, ο Κουστένης είχε μεταβληθή εις ράκος και έκλαιε συνεχώς» ανέφερε το τηλεγράφημα στο Υπουργείο Δικαιοσύνης. Ώρα μηδέν…

Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γκουβούση θεωρείται απ’ τις πλέον πολύκροτες στην ελληνική βίβλο του θεσμού της θανατικής ποινής (1952 – 1973). Συνεργός, κρίθηκε, της μητέρας του, Σταυρούλας (62) στη δολοφονία της εγκύου συζύγου του, Μεταξίας (22), στις 6/1/1959, στο Λεωνίδιο. Σόκαρε το πανελλήνιο τότε, εκείνη η υπόθεση…

Η ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ Γκουβούση, χήρα, με τρία παιδιά (τα δύο ζούσαν στην Αθήνα) αναφερόταν, απ’ τα ρεπορτάζ, ως μια σκληρή γυναίκα. Αυταρχική. Που μίσευε, απ’ την αρχή, τη νύφη της (της χρέωνε ότι «είχε παρελθόν», πως ήταν «χαλασμένη») κι ας της είχε χαρίσει μια εγγόνα (μια δεύτερη, είχε πεθάνει λίγο μετά τη γέννησή της).

ΛΟΓΩ της αφόρητης κατάστασης, το ζευγάρι, κάποια στιγμή, έχτισε, με την προίκα της κοπέλας, δικό του σπίτι. Και μετακόμισε. Στη Σταυρούλα δεν άρεσε. Κι όταν η Μεταξία έμεινε εκ νέου έγκυος, έπεισε τον γιο της πως το παιδί, δεν ήταν δικό του. «Να το ρίξετε». Δεν έπειθε, όμως. Και αποφάσισε να πάρει την κατάσταση στα χέρια της. Πνίγοντας τη νύφη της, στη στέρνα του σπιτιού της.

ΓΙΑ ΝΑ καλύψει νώτα, ετοίμασε όλο το απαραίτητο σενάριο. Πήγε κανονικά, Θεοφάνεια, στην εκκλησιά και, όταν γύρισε, οι γείτονες την άκουσαν να οδύρεται. Έτρεξαν. Τη βρήκαν δίπλα στη στέρνα. Με πεταμένα, γύρω, ρούχα της νύφης της (μια ζακέτα, μια ρόμπα και παπούτσια), ένα χαρτί με χάπια επάνω στο καπάκι και κρατώντας ένα σημείωμα: «Φτωχτόνησε», έγραφε, «η Μεταξία Γεωργίου Αδρία γιατί δεν της έδινε τα λεφτά που της χρωστούσε η Θάλεια, η κυρά της. Τον Μήτρο, τον άνδρα της, μην τον πειράξετε, δεν έχει κάνει τίποτα…».

Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ (που εξ αρχής εμφανίζεται καχύποπτη προς μάνα και γιο) αρχίζει έρευνες. Το πτώμα ανασύρεται. Και η νεκροψία, καταλήγει: «Εγκληματική ενέργεια». Ευρήματα δείχνουν πως η άτυχη γυναίκα σύρθηκε, δεμένη, στην αυλή. Με σχοινί…

ΟΙ ΓΕΙΤΟΝΕΣ μιλάνε. Για το μίσος της 62χρονης. Για τις φήμες πως ο Μήτρος την ήθελε γιατί τον συντηρούσε (έφτιαχνε και πούλαγε γλυκά). Κάποιοι, μετά απ’ το κακό, είπαν πως άκουσαν τη μάνα του να λέει πως «πληρώθηκε από τον θεό, όπως της άξιζε. Δεν σκέπτομαι τίποτα άλλο παρά ότι, αν έχη πέσει στην στέρνα, μας βρώμισε το πόσιμο νερό».

ΣΤΙΣ 8 Ιανουαρίου, μάνα και γιος έχουν ήδη συλληφθεί. Ανακρίνονται. Και ο Μήτρος ρίχνει όλο το φταίξιμο στη μάνα του. Μετά, λέει, το φαγητό, ενώ ξεκουραζόταν, την έδεσε αιφνιδιαστικά μ’ ένα πεντάμετρο σχοινί. «Η γυναίκα μου νόμιζε πως αστειευόταν. Όμως την τράβηξε έξω, στην αυλή και την έριξε στη στέρνα». Παραδέχτηκε, βέβαια, ότι σ’ αυτό τη βοήθησε κι εκείνος. Και πως αυτός είχε γράψει και το γράμμα. «Αλλά ανάθεμα την ώρα που σε άκουσα. Εσύ τη μισούσες, εσύ αποφάσισες το θάνατό της. Σε φρόντιζε κι εσύ διαρκώς την έβριζες και τη κτυπούσες. Εγώ γιατί να την σκοτώσω; Καλή και φρόνιμη ήταν. Κι αυτό το παντελόνι που φορώ, η ίδια μου το πήρε τη μέρα που τη σκότωσες. Το πρωί, που πήγαμε στο Άργος…».

Η ΜΑΝΑ του ακούει. Φουσκώνει. «Κοίταξε τι φίδι μεγάλωνα! Έτσι, μωρέ, πληρώνεις όλες τις θυσίες που έκανα για σένα;» Στις 9/1, στα ρεπορτάζ του σ’ «Ακρόπολη» και «Απογευματινή», ο Θ. Δράκος πρόσθετε άλλη μια ατάκα της: «Αυτός ο αχαϊρευτος πάει να με μπλέξει… Αν βρεθεί στο εκτελεστικό απόσπασμα, του αξίζει». Βρέθηκε. Μα, όχι μόνος του.

ΤΟ ΚΑΚΟΥΡΓΟΔΙΚΕΙΟ Κυπαρισσίας, δεν τους αναγνώρισ’ ελαφρυντικά. «Πράξις ιδιαζόντως ειδεχθής», είπε. Και όρισε ποινή: «Εις θάνατον». Ο γιος μεταφέρθηκε στις φυλακές της Κέρκυρας. Η μάνα του στ’ Αβέρωφ (η αίτηση χάριτος που έκανε, απορρίφθηκε παμψηφεί). Ο Μήτρος εκτελέστηκε στις 2 Σεπτεμβρίου. Αφού, γράφαν’ όλες οι εφημερίδες, κατά την εξομολόγησή του στον ιερέα, «ηκούσθη λέγων, ότι ούτος δεν έπταιε, αλλά ότι τον επήρε στον λαιμό της η μάνα του, της οποίας ήτο ερωμένος…». Δεν επιβεβαιώθηκε. Ποτέ. Μα, σόκαρε…

Η ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ Γκουβούση είχε εκτελεστεί μια εβδομάδα πριν (26/8). Στον Υμηττό. Η πρώτη γυναίκα στην Ελλάδα, στην οποία επιβλήθηκε (κι εκτελέστηκε) ποτέ θανατική ποινή, για ποινικό αδίκημα. Θ’ ακολουθούσαν άλλες τρεις…

ΛΥΜΠΕΡΗΣ-ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ

Η θανατική ποινή έπαψε (ισόβια) το 1975 (και τυπικά, μόλις το ’93). Η τελευταία «πράξη» της κατεγράφη Δεκαπενταύγουστο του 1972. Η περιβόητη «υπόθεση Δημητρίου Λυμπέρη» (παραμονές της εκδίκασης του διαζυγίου του είχε κάψει γυναίκα, παιδιά και πεθερά). Η ίδια ποινή επιβλήθηκε και στον 18χρονο συνεργό του, Παύλο Αγγελόπουλο. Επρόκειτο να εκτελεστεί την ίδια μέρα. Στην Κέρκυρα. Τη γλίτωσε τη δωδεκάτη ώρα. Λόγω, είπαν, ηλικίας (επ’ αόριστον αναβολή). Η Χούντα το χρησιμοποίησε: «δείγμα», διέρρεε, «εκδημοκρατισμού». Ok…