Gran Caffè Quadri / Το world class café της Βενετίας και οι… κερκυραϊκές του ρίζες!

Στα 1775, ο Giorgio Quadri, Λεβαντίνος απ’ την Κέρκυρα, δημιουργούσε στην πλατεία Αγ. Μάρκου ένα απ’ τα ιστορικότερα café του παγκόσμιου κοσμοπολιτισμού.

Γράφει ο Ηλίας Αλεξόπουλος

ΚΕΡΚΥΡΑ, δεύτερο μισό του 18^ου αι. Ακόμη Βενετοκρατία˙ και το ιταλιάνικο στοιχείο, πάντα ανθηρό. Ο καφές έχει ήδη εισχωρήσει στην καθημερινότητα του τόπου. Γεύσεις, αρώματα και τεχνικές. Ελκύει. Όχι μονάχα γευστικά. Κι ως «μπίζνα». Εν δυνάμει…

ΠΕΡΑΣΜΕΝΑ 1770, ένας Λεβαντίνος απ’ την Κέρκυρα, ο Giorgio Quadri παίρνει απόφαση ν’ αφήσει το νησί, ζητώντας στη «μητρόπολη» την τύχη του. Φθάνει. Κατά τας γραφάς, 28 Μαϊου του 1775. Βλέπει. Τη σταδιακή θεμελίωση στη Βενετιά μιας γευσιγνωστικής κουλτούρας. Και τελικώς, αποφασίζει: αγορά ενός παλαιότερου (1638) κρασοπουλιού: του «Il Remedio» («Η θεραπεία» / σέρβιρε κρασί Malvasia, που πίστευαν ότι αναζωογονούσε σώμα και πνεύμα). Στην «καρδιά»: πλατεία Αγ. Μάρκου…

ΤΟ DEAL κλείνει. Ο δρόμος άνοιγε: για τη φιλόδοξη ιδέα που κουβαλούσε ο Quadri στα μπαγκάζια του – με προτροπή, θρυλείται, της συζύγου του, Naxima: επένδυση σ’ αυτόν τον ακατέργαστο καρπό που έφθανε στη Βενετία, μέσω Αλεξάνδρειας. Ως ρόφημα: το «μαύρο βραστό νερό», πoυ σέρβιραν απ’ το 1683 Τούρκοι έμποροι, στις στοές του Procuratie Nuove.

Η BENETΣΙΑΝΙΚΗ κοσμικότητα –κι ας μην το ήξερε ακόμη- υποδεχόταν, μόλις, έναν μύθο της παγκόσμιας εστίασης: το μυθικό «Gran Caffè (& Ristorante) Quadri».

Η ΕΠΙΤΥΧΙΑ «τρέχει» με το «καλημέρα». Δεν ήταν απλά «ο πρώτος που σέρβιρε (σ.σ. συστηματικά, τουλάχιστον) τον τούρκικο καφέ», όπως σημειώνει ο William H. Ukers, αλλά το έκανε και «καλύτερα απ’ οιονδήποτε άλλον στον κόσμο». Με τη Linda Cottino να επαινεί, παράλληλα, ένα δεύτερο καινοτόμο προϊόν του: τη «semada» (σουμάδα). Από χυμό πεπόνι, αμύγδαλα και ζάχαρη.

ΕΞΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΣ επιπλέον παροχές (άδεια χαρτοπαιγνίων και φιλοξενίας ταξιδευτών – τα πρώτα ψήγματα  του multi culti χαρακτήρα, που θα «έχτιζε» διαχρονικά ο χώρος), το café του Quardi γίνεται γρήγορα σημείο αναφοράς. Δίπλα, το παλαιότερο (κι εξίσου εμβληματικό) «Caffe Florian», του Floriano Francescoli (1720, αρχικά «Venice Trionfante»), θορυβείται. Ανταγωνισμός. Σε διάφορα επίπεδα. Μνημειώδεις, παράδειγμα, σημειώνονται οι… κόντρες ανάμεσα στις Ορχήστρες των δύο Café. Με το «μπρα-ντε-φερ» να κορυφώνεται κατά την αυστριακή κατοχή της πόλης. «Οι Αυστριακοί επέλεξαν το Quadri», σημειώνει ο Alon Y. Halevy. «Αντίθετα, οι ντόπιοι επέλεγαν το “Florian”…»

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ για τον Quadri, γράφει η Cottino, ήταν αυτό που ταλαιπωρούσε πολλά café της εποχής: «Δεν κατάφερε, παρά τις παροχές του, να απαλλαγεί απ’ την πελατεία… απατεωνίσκων και στοιχείων του υποκόσμου, που σύχναζαν στα καφενεία». Είναι, εκτιμά, ο πρώτος λόγος (μαζί με τα χρόνια που είχαν πια περάσει), για τον οποίο το 1830, σε μια περίοδο που στην πλατεία του Αγ. Μάρκου καταγράφονται πλέον 34 café, ο Quadri δέχτηκε την πρόταση των αδελφών Vaerini. «Πουλάς;» / «Πουλώ». Σχεδόν, ιστορικό…

ΥΠΟ τη νέα ιδιοκτησία, το café ανακαινίζεται. Προστίθεται εστιατόριο σε επάνω όροφο (με τη συγκλονιστική θέα – μπαλκόνι στην πλατεία του Αγ. Μάρκου), παγιώνεται ένας κοσμοπολιτισμός απωθητικός για… κακόφημα πελατολόγια. «Οι χώροι στο ισόγειο», λέει μια περιγραφή, «όμορφα διακοσμημένοι με μαρμάρινα έργα σε αποχρώσεις ανοιχτού πράσινου και κίτρινου, προσφέροντας το τέλειο φόντο για τα έργα του Giuseppe Ponga με θέματα από τα τοπία της Βενετίας, αλλά και τους φωτεινούς πίνακες του Pietro Longhi με θέματα από την καθημερινή ζωή στην πόλη, τα οποία θυμίζουν έργα του Tiepolo».

ΤΟ CAFÉ, κρατώντας πάντα την παλαιά επωνυμία του, εξελίσσεται γρήγορα σε στέκι της τοπικής αριστοκρατίας. Επιφανών επισκεπτών. Άνθρωποι των γραμμάτων, των τεχνών, του πνεύματος, της πολιτικής…

ΠΟΛΥ αργότερα (2011), θα περνούσε στα χέρια της οικογένειας Aljamo, απ’ την Πάδοβα. Ως προ πολλού θρύλος της παγκόσμιας σκηνής – «απ’ τα λίγα μέρη στον κόσμο που έχει διατηρήσει τη διαχρονική γοητεία του δια μέσου των αιώνων» (απόσπασμα κρίσης του Συνδέσμου Ιστορικών Καφέ Ευρώπης). Με τη διάθεση ανανεωτικής αποκατάστασης, εκ μέρους των νέων ιδιοκτητών, της γοητείας των παλιών ενετικών café, να εγγυάται: τη διαιώνιση του μύθου…

ΕΝΟΣ ΜΥΘΟΥ, που γοήτευσε, ανά αιώνες, το παγκόσμιο enfant gateaux.  Απ’ τον Λόρδο Βύρωνα και τον Γάλλο συγγραφέα, Stendhal (Marie – Henri Beyle), ως τους Alexandre Dumas, Richard Wagner (στα τραπέζια του, λέει, έγραψε κάμποση από τη μουσική του επικού «Τριστάνος και Ιζόλδη»), Ηοnore de Balzac, Marcel Proust… Κι απ’ τους καλλιτέχνες – ιδρυτές της ομάδας αντιφασιστών του Πέζαρο (Pio Semeghini,  Arturo Martini, Gino Rossi), έως, πιο πρόσφατα, τους Mikhail Gorbachev, Francois Mitterrand και το all star system της παγκόσμιας cine βιομηχανίας: Robert de Niro, Woody Allen, Angelina Jolie, Brad Pitt…

ΕΝΟΣ ΜΥΘΟΥ, που άρχισε περπατησιά, κάπου 250 χρόνια πριν. Απ’ τον Giogrio Quadri. Λεβαντίνο. Εκ Κορφών…