27.9 C
Corfu
Σάββατο, 28 Μαΐου, 2022

Έκθεση «Περιπλανώμενοι Nομάδες στην Κεντρική Ασία» στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης

Επισκεφτείτε την τρέχουσα περιοδική έκθεση: «Περιπλανώμενοι Nομάδες στην Κεντρική Ασία» από την ιδιωτική συλλογή του Frank Martin Diehr, στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης. Η έκθεση εστιάζει...

«Στέλλα κοιμήσου» στο Παλαιό Ψυχιατρείο από το Τμήμα Τεχνών Ήχου & Εικόνας

Η φοιτητική θεατρική ομάδα του Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας του Ιονίου Πανεπιστημίου, Avarts Theatre, στο πλαίσιο του 15ου Φεστιβάλ Οπτικοακουστικών Τεχνών, Audiovisual Arts...

Η Τρομπονίστρια της Τζαζ Karin Hammar και οι Fab 4 στην Κέρκυρα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ  Δευτέρα 30 Μαΐου, Studio του Δημοτικού Θεάτρου Κέρκυρας, 19.00 Για τους φοιτητές της τζαζ του Ιονίου Πανεπιστημίου και κάθε ενδιαφερόμενο ΣΥΝΑΥΛΙΑ  Δευτέρα 30 Μαΐου, Studio του Δημοτικού...

Συναυλία της Καμεράτας του Ι.Π. στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης

Στα πλαίσια του εορτασμού των 30 χρόνων του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, σας προσκαλούμε σε συναυλία με την «Ionian Camerata» του Τμήματος...

24 Νοεμβρίου 1940 │Ο Λόχος του Θανάτου…

Ογδόντα χρόνια μετά την ηρωϊκή θυσία του κερκυραϊκού λόχου Λαντζίδη, στο παράκτιο της Σαγιάδας.

Γράφει ο Ηλίας Αλεξόπουλος

ΑΧΑΡΑΓΑ. Ξημερώματα 23ης Νοεμβρίου του ’40, ώρα 4.00. Δύστροπο βράδυ, με ομίχλη, αέρηδες, βροχή. Δέκα καϊκια, επίτακτα από Σινιές, Κασσιόπη κι από Ύψο, με κάπου 20 άνδρες το καθένα, δίχως φώτα, παρ’ αναμμένο μόνο απ’ ένα λαδοφάναρο, έχοντας σα μεταμεσονύχτια αφετηρία το λιμάνι της Κέρκυρας, προσεγγίζουν το ηπειρωτικό παράλιο της Σαγιάδας. «Εκεί εμάθαμε ότι η παραλία λέγεται ‘Κάτω Αετός’, ήταν ελληνική περιοχή, αλλά οι Ιταλοί είχαν φθάσει τότε έως την Πάργα», θυμάται ο Νίκος ο Καλούδης, εκ των ιδιοκτητών των επιτάκτων καϊκιών (ανέκδοτες σημειώσεις).

Ο ΚΑΙΡΟΣ δεν επιτρέπει την προσάραξη. Βουτούν, οπότε, τ’ άρματα. Πηδάνε στο νερό – «μου έκανε λύπη όπως έβγαιναν, επήγαιναν σχεδόν στο παγωμένο νερό ώς την μέσην». Και βγαίνουν παραλία – ενόσω «ένα – ένα καΐκι, αφού τους αποβίβαζε, επέστρεφε στην Κέρκυρα». Σιωπηλά. Αθόρυβα. Κρυφά. Σαμπώς τους είχαν πει: «Αιφνιδιάσατε απολύτως…».

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ, άκρως απόρρητο, είχε εκπονηθεί ως τα μέσα Νοεμβρίου, σε καθεστώς απόλυτης μυστικότητας. Θεμέλιο, η ανάθεση στη Στρατιωτική Διοίκηση Κέρκυρας του έργου δημιουργίας «αποβατικού σώματος», επιπέδου λόχου, εθελοντών Κερκυραίων αξιωματικών, εφέδρων και οπλιτών του 10ου Συντάγματος Πεζικού (Κοκκίνι). «Περίπου 100» έλεγε η αρχική ιδέα. Ήταν, όμως, τέτοιος ο ενθουσιασμός (μολονότι ουδείς γνώριζε επακριβώς περί τίνος επρόκειτο), που οι αιτήσεις εθελοντικής κατάταξης ξεπέρασαν κάθε προσδοκία, διπλασιάζοντας σχεδόν τη διαθέσιμη δύναμη (190 – 220 υπαξιωματικοί και οπλίτες, πέντε αξιωματικοί και μια διμοιρία με δύο όλμους, υπό τον ανθυπολοχαγό, Νικόλαο Φραγκοπανάγο).

To λιμάνι στα χρόνια του Πολέμου

ΣΗΜΕΙΟ συγκέντρωσης, ορίστηκαν οι Γιαννάδες, δυτικά. Για εξοπλισμό και προετοιμασία, «ταχεία και απόρρητο». Και όταν έφθανε το σήμα (το οποίο θα λάμβανε, θεωρητικά, μόνο ο επικεφαλής της επιχείρησης, «την τελευταίαν στιγμήν»), αποβίβαση απέναντι και «χτύπημα» στα νώτα της ιταλικής γραμμής. Με τρόπο τόσο αιφνιδιαστικά ακαριαίο, που οι «Φρατέλοι» να νομίσουν πως δέχονται επίθεση, όχι από έναν λόχο λίγων δεκάδων, αλλά από κυκλωτικές ελληνικές δυνάμεις.

Ο ΣΤΟΧΟΣ; Αποπροσανατολισμός. Καθυστέρηση. Ρήγμα. Υποβοήθεια της προέλασης, προς Αλβανία, των Συνταγμάτων Κορίνθου και Πατρών, υπό τον στρατηγό Λιούμπα («Απόσπασμα Λιούμπα») στ’ αριστερό «φτερό» των χερσαίων, ελληνικών δυνάμεων.

ΣΕ ΠΡΩΤΟ χρόνο η κίνηση είχε αποφασιστεί να γίνει απ’ τους Γιαννάδες. Με αποβίβαση στο ακρωτήρι Στύλος της Β. Ηπείρου κι απ’ εκεί, επίθεση προς κατάληψη του υψώματος στο Βαγκαλάτι, υπό τις οδηγίες του υπολοχαγού Κωνσταντίνου Ρομποτή. Μεσόδιαβα, το σχέδιο διαφοροποιήθηκε. Πέρασμα της γενικής διεύθυνσης της επιχείρησης, στο λοχαγό Δημήτριο Λαντζίδη (με υποδιοικητή του λόχου τον υποδιοικητή του Πεζικού, Ιωάννη Βλάχο), σημείο απόβασης η Σαγιάδα και αναχώρηση για ‘κεί απ’ το λιμάνι της πόλης.

«ΜΑΣ ειδοποίησε το λιμεναρχείο, τα επίτακτα καΐκια να είμαστε πλευρισμένα στην προβλήτα του λιμεναρχείου, στις 12 το μεσονύχτιο», συνεχίζει ο Καλούδης. «Δεν μας είπαν τι μας θέλουν…». Ο Λαντζίδης το ‘χει μάθε λίγες ώρες πριν, μεσημέρι 22˙ τότε ήρθε το σήμα. Κι αυτός, δίχως σύμπασες τις λεπτομέρειες. Οι πλήρεις οδηγίες, λέει μια (ανεπιβεβαίωτη) μαρτυρία, του είχαν δοθεί σε φάκελο, με τη διαταγή να τον ανοίξει μονάχα μεσοπέλαγα. Δεν ήταν, ωστόσο, η μοναδική σκοτούρα του…

Δημήτριος Λαντζίδης

ΜΕΣΑΝΥΧΤΑ, στο λιμάνι, καϊκια και δυνάμεις έτοιμα προς αναχώρηση. Μα, ο καιρός δεν είν’ ευνοϊκός. Η πρόταση του Ναυτικού Διοικητή ήταν να ματαιωθεί η επιχείρηση. Ο διοικητής του 10ου Συντάγματος, Συνταγματάρχης Πετρόπουλος, το λαμβάνει υπ’ όψιν του και στέλνει μήνυμα Αθήνα˙ και περιμένει απάντηση, οδηγίες. Καμία! Κι ανέλαβε την ευθύνη, προσωπικά: «Κινήσατε…»

ΑΧΑΡΑΓΑ. Αξημέρωτα 23, η αιφνιδιαστική απόβαση έμοιαζε να έχει επιτευχθεί. Απ’ το παρατηρητήριο των Ιταλών, εξάλλου, δεν φαινόταν κάποια κίνηση που να μαρτυρούσε πως είχαν γίνει αντιληπτοί.  Ώσπου ακούστηκε μια σφαίρα˙ ο υπολοχαγός Βλάχος είχε πυροβολήσει. Προς το ιταλικό φυλάκιο.Γιατί; Γιατί; Ο αιφνιδιασμός είχε χαθεί. Και, το χειρότερο, εγκαταλείποντας οι Ιταλοί του φυλακίου το σημείο, ενημέρωσαν (κατ’ εκδοχή και δύο Αλβανοί βοσκοί, που είχαν συλληφθεί και, γι’ άγνωστο λόγο, ο λοχίας Πουλιάσης, τους άφησε ελεύθερους).

ΠΛΗΝ ΤΟΥΤΩΝ, η επαφή με τη Στρατιωτική Διοίκηση Κέρκυρας, αποδεικνύεται αδύνατη. Καθώς, σύμφωνα με μαρτυρία του Φραγκοπανάγου, επήλθε δυσλειτουργία στην επικοινωνία με τον οπτικό τηλέγραφο του Παλαιού Φρουρίου, σε συνδυασμό με την πυκνή νέφωση (αχρηστεύτηκε έτσι η πυροβολαρχία της Κουλούρας που ήταν σε επιφυλακή, για υποστήριξη).

ΓΕΝΝΑΤΑΙ σύγχυση. Και, πιθανόν, αποπροσανατολισμός. Κρίνοντας απ’ το γεγονός ότι, αμέσως μετά, ο Λαντζίδης χάραξε πορεία, όχι για τον προβλεπόμενο προορισμό, το Βαγκαλάτι, αλλά νοτιότερα, κατά τα υψώματα της Κονίσπολης. Μεσόδιαβα, παρά τις αντιρρήσεις του λοχία Βλάσση, ο Λαντζίδης διατάσσει να χτυπηθούν τέσσερα ιταλικά φορτηγά. Ήταν, όμως, εν κινήσει˙ δύσκολος ο στόχος. Και πλήττεται μονάχα ένα. Το χειρότερο; Ένα αναγνωριστικό αεροπλάνο, ιταλικό, καταγράφει απολύτως το σημείο. Την πορεία του. Και την (πραγματική) δύναμη του Λόχου. «Μια χούφτα Κερκυραίοι». Εντοπισμένοι…

Απ’ τις περσινές (2019) εκδηλώσεις μνήμης αφιερωμένες στο «Λόχο Λαντζίδη» απ’  τον Σύλλογο Γονέων & Κηδεμόνων του Σχολικού Κέντρου Κυνοπιαστών.

ΑΠΟΓΕΥΜΑ, κι ενώ οι Ιταλοί έχουν αρχίσει να μετακινούν δυνάμεις, ο Βλάχος βλέποντας τ’ αδιέξοδο προτείνει: «Χτυπάμε την Κονίσπολη με όλη μας τη δύναμη πυρός – και όσοι επιζήσουν». Αλλιώς, διαφυγή πίσω, προς Σαγιάδα (την ήξερε την περιοχή, καθώς παραμονές του Πολέμου έχει σταλεί για μυστική χαρτογράφηση). Ο Λαντζίδης, αρνείται. Η ηγεσία, μέσα στα υπόλοιπα, διασπάται. Ο Βλάχος, αντιδρώντας, παίρνει τη διμοιρία του και επιστρέφει προς παράλια. Θα το ‘καναν, με καθυστέρηση, και τα κατάλοιπα του αποσπάσματος (ο Λαντζίδης επέλεξε πρώτα οι δυνάμεις να ξεκουραστούν) – κάπου 160 άνδρες, «τελείως εξουθενωμένοι και βρεγμένοι μέχρι κοκκάλων, εις τι σημείον όπου ευρέθημεν εν όψει του εχθρού καταυλισμένου με πολλάς δυνάμεις», σημειώνει ο Φραγκοπανάγος. Η χρονοτριβή, ωστόσο, έφερε διάσπαση στο ενιαίο σώμα…

ΧΑΡΑΜΑΤΑ πλέον, 24. Η ώρα μηδέν. Οι Ιταλοί έχουν πάρει πλέον θέσεις. «Επίθεση». Σφοδρή. Κάπου 3.000 οχυρωμένοι στα υψώματα των βουνοπλαγιών, απέναντι σε λίγες δεκάδες Κερκυραίων, μ’ αποκομμένα τμήματα, σε κλοιό, ακάλυπτοι στις παράκτιες παρυφές και μοναδικό εξοπλισμό κάποια οπλοπολυβόλα και τα ατομικά τους «Μάλιγκερ» (οι όλμοι είχαν πια αχρηστευθεί). «Αμύνεσθαι…».

ΜΙΑ ΩΡΑ, δύο ώρες, τρεις˙ κι όμως, άντεχαν. Σκυλίσια. Ο Λαντζίδης λαβώνεται. Σε χέρι και μηρό. Αλλά δεν παύει να τους εμψυχώνει. «Τέσσερις φορές επιχείρησαν οι Ιταλοί να κατέβουν στην παραλία και τέσσερις φορές αναγκάστηκαν να επιστρέψουν», γράφτηκε. Λύγισαν μόνο όταν, γύρω στις 5.00 το απόγευμα, παντελώς πια εξαντλημένοι, βρέθηκαν με σωσμένα πυρομαχικά. Όλοι τους, κι ο τελευταίος. Λευκή σημαία. Κι αφού πρώτα, οι ηρωϊκοί εναπομείναντες, είχαν σπεύσει να ρίξουν τ’ άδεια όπλα τους στα νερά του Ιονίου, για να μην να πάρει, λάφυρα, ο εχθρός.

Ο ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ, θλιβερός. Εξήντα νεκροί. Κι 80 αιχμάλωτοι (οι 45 τραυματίες) – μεταξύ τους και ο Λαντζίδης. Και οι οποίοι, μέσα απ’ έναν Γολγοθά μετακινήσεων, κάτω από άθλιες συνθήκες (Κονίσπολη, Αγ. Σαράντα, Αυλώνας), μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδο αιχμαλώτων στην Πίζα και αργότερα, μέσω Μπρίντιζι και Μπάρι, για καταναγκαστική εργασία στη Σουλμόνα ή τα ορυχεία της Σαρδηνίας (όπως ο αείμνηστος Νίκος Περδικάρης). Κάποιοι, όπως οι λοχίες Χρ. Καποδίστριας και Δημ. Πουλιάσης, κατόρθωσαν να δραπετεύσουν. Ενταχθέντες στο τάγμα των Γαριβαλδινών. Οι υπόλοιποι, το ’43, μετά την πτώση Μουσολίνι, απελευθερώθηκαν από Ιταλούς αντάρτες και, είτε επέστρεψαν Ελλάδα, είτε ζήτησαν καταφύγιο στην Ελβετία (όπως οι Πολ. Φακιολάς και Κ. Πρεβεζάνος).

ΤΟ ΜΟΙΡΑΙΟ εκείνο πρωϊνό, δε διεσώθησαν παρά δύο αξιωματικοί και κάπου 20 οπλίτες. Κάποιοι βούτηξαν στη θάλασσα, κολύμπησαν. Κάποιοι σκαρφαλώσαν’ στα βουνά. Και κάποιοι κατάφεραν να ενωθούν με το «Απόσπασμα Λιούμπα», που επιχειρούσε ήδη προς Βορρά.

ΑΥΤΟ το τελευταίο, η δυνατότητα, δηλαδή, διάσπασης απ’ τις δυνάμεις Λιούμπα της ιταλικής γραμμής του Καλαμά και της προέλασής τους ως τα βουνά του Τσαμαντά και τον παραλιακό τομέα του ηπειρωτικού Μετώπου (με αναντίρρητη συνδρομή στην βραχύβια απελευθέρωση της δυτικής Βορείου Ηπείρου – Αγ. Σαράντα, Κονίσπολη κ.λπ.), υπήρξε και ο λόγος που, για τη συνολική, «κυνική» οικονομία, η επιχείρηση του ηρωϊκού λόχου Λαντζίδη, παρά τη φαινομενική αποτυχία της, κρίθηκε επιτυχής από το Γενικό Στρατηγείο. Αναστάτωσε τους Ιταλούς – μοναδική καταδρομική επιχείρηση ελληνικής δύναμης στα ιταλικά νώτα. Τους υποχρέωσε να δεσμεύσουν σημαντικές δυνάμεις έναντι των Κερκυραίων. Έσπασε, μ’ αντιπερισπασμό, τη συνοχή τους στη γραμμή του Καλαμά. Και το «απόσπασμα Λιούμπα» βρήκε έδαφος πρόσφορο για τη δική του αποστολή.

25 και 26 Νοεμβρίου του ’40, οι Ιταλοί θα εξαπέλυαν τους δριμύτερους βομβαρδισμούς τους έναντι της Κέρκυρας (οκτώ ημερησίως). Υπήρξε το αποτέλεσμα της οργής τους για τη δράση των «Ιερολοχιτών» του Λαντζίδη.

ΜΙΑ ΝΙΚΗ εθνική. Χτισμένη μέσα από μια κορφιάτικη θυσία. Ρίψη αυτοκτονική στο λάκκο των λεόντων, αναλώσιμοι σχεδόν, δίχως σχέδιο συντονισμένης δράσης, ομοιογενή διοικητική στρατηγική, επαρκή εφόδια και υποστήριξη – αλλά, αντιθέτως, κάμποσες «γκρίζες» κηλίδες πίσω απ’ την κουρτίνα του θλιβερού παρασκηνίου˙ ο Νικολούδης σημειώνει:

«… δύο καταγραφές της εποχής (μια εκτενέστερη του πρίγκιπα Πέτρου, αξιωματικού στο “Γραφείο Επαφών και Συνδέσμου” του Γενικού Επιτελείου, με ρόλο συνδέσμου με τη Βρετανική Στρατιωτική Αποστολή στην Ελλάδα, και μια βραχυλογική στο ημερολόγιο του Ιωάννη Μεταξά) αποκαλύπτουν ότι η μυστικότητα της επιχείρησης είχε χαθεί, λόγω αποκάλυψής της από τον δημοσιογράφο Γεώργιο Δρόσο (άτομο του περιβάλλοντος του υπουργού Δημόσιας Τάξης, Κωνσταντίνου Μανιαδάκη) στον ανταποκριτή του πρακτορείου Ρώυτερς στην Αθήνα, λοχαγό Λόβελ, ο οποίος “υποτίθεται πως (του) είχε προσφέρει ένα γούνινο παλτό” (κατά τον πρίγκιπα Πέτρο)!»

ΑΥΤΗ είναι η ιστορία του θρυλικού «λόχου Λαντζίδη». Του «λόχου του Θανάτου». Των «Ιερολοχιτών», του Νίκου Φακιολά. Που «την ζωήν… απέθεσαν…» Ογδόντα χρόνια… Πριν…

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

Νίκος Φακιολάς, «Ιερολοχίτες! Ζωήν… αποθέσατε!», εκδ. Πλους, Κέρκυρα, 2003.

• Δημήτριος Μεταλληνός, «Η θυσία των Κερκυραίων Μαχητών του “Αποσπάσματος Λαντζίδη”», Σελίδες Ιστορίας και Πολιτισμού (τόμος αφιερωμένος σε Δημήτρη Ε.-Γ. Καρύδη), Κέρκυρα, 2018.

• Νίκος Νικολούδης, «Η αποβατική επιχείρηση του Λόχου Ιερολοχιτών της Κέρκυρας» (via iki.gr)

• Άννη Ταπάσχου, «Η απόβαση του “Λόχου του Θανάτου”», AΠΕ, 2016 (από εκεί και η αφήγηση Καλούδη).

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Έκθεση «Περιπλανώμενοι Nομάδες στην Κεντρική Ασία» στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης

Επισκεφτείτε την τρέχουσα περιοδική έκθεση: «Περιπλανώμενοι Nομάδες στην Κεντρική Ασία» από την ιδιωτική συλλογή του Frank Martin Diehr, στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης. Η έκθεση εστιάζει...

«Στέλλα κοιμήσου» στο Παλαιό Ψυχιατρείο από το Τμήμα Τεχνών Ήχου & Εικόνας

Η φοιτητική θεατρική ομάδα του Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας του Ιονίου Πανεπιστημίου, Avarts Theatre, στο πλαίσιο του 15ου Φεστιβάλ Οπτικοακουστικών Τεχνών, Audiovisual Arts...

Η Τρομπονίστρια της Τζαζ Karin Hammar και οι Fab 4 στην Κέρκυρα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ  Δευτέρα 30 Μαΐου, Studio του Δημοτικού Θεάτρου Κέρκυρας, 19.00 Για τους φοιτητές της τζαζ του Ιονίου Πανεπιστημίου και κάθε ενδιαφερόμενο ΣΥΝΑΥΛΙΑ  Δευτέρα 30 Μαΐου, Studio του Δημοτικού...

Συναυλία της Καμεράτας του Ι.Π. στο Μουσείο Ασιατικής Τέχνης

Στα πλαίσια του εορτασμού των 30 χρόνων του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, σας προσκαλούμε σε συναυλία με την «Ionian Camerata» του Τμήματος...

Συναυλία μουσικής μπαρόκ στο Παλαιό Φρούριο

Μια συναυλία μουσικής μπαρόκ για τα 30 χρόνια από την ίδρυση του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου θα γίνει στις 29 Μαΐου, 20.30,...