13.4 C
Corfu
Τρίτη, 2 Μαρτίου, 2021

Τελευταίες Δημοσιεύσεις

2η Εθελοντική Αιμοδοσία στην Άφρα

Ο Σύλλογος Αιμοδοτών του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Άφρας, το Σάββατο 6 Μαρτίου θα πραγματοποιήσει τη 2η Εθελοντική Αιμοδοσία του, στις 17.00 στην πλατεία της...

«Η συγγραφή στον 21ο αιώνα» από τη Δημόσια Βιλιοθήκη

Μια εισαγωγική προσέγγιση γύρω από τον κόσμο της συγγραφήςγια όλους τους φιλαναγνώστες και τους λάτρεις του βιβλίου. Η Δημόσια Κεντρική Ιστορική Βιβλιοθήκη Κέρκυρας σας προσκαλεί...

Η Κέρκυρα τρώει ΣΤΗ ΣΕΣΟΥΛΑ…και με delivery!

Για πάνω από 3 χρόνια η Κέρκυρα τρώει...Στη Σέσουλα Souvlaki Bar! Στη Σέσουλα Souvlaki Bar θα ανακαλύψετε ένα χώρο που ήρθε να δώσει άλλη διάσταση...

Η Κέρκυρα του Ανδρέα Μωραΐτη

Οι… πολίτες Κέρκυρας αποκαλύπτουν τη ματιά τους για τον τόπο τους μέσα από 10 Q&A. Επιμέλεια: Ζιζή Πατέλη • WHO IS WHO: Ο Ανδρέας Μωραΐτης είναι 33...

San Giacomo, 1817: Η «Πολυξένη» του Νερουλού (θεατρική «πρώτη» σε γλώσσα ελληνική)

Ιανουάριο, παραμονές της Επανάστασης, στο San Giacomo ανέβαινε, πρώτη φορά, θεατρική παράσταση σε γλώσσα ελληνική και τα στήθη φούσκωναν…

Γράφει ο Ηλίας Αλεξόπουλος

Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ των Κερκυραίων στον Αγώνα του ’21 κινήθηκε, πρωτίστως, σε άλλο μοτίβο, εν συγκρίσει με το ένοπλο του ηπειρωτικού κορμού. Πλην του «πρακτικότερου» σκέλους (καταφύγιο αγωνιστών, ίδρυση μυστικών Εταιρειών / στοών / Φιλικής Εφορείας, χρηματοδοτήσεις, βάση πληροφόρησης της Δύσης κ.λπ.), το δυτικό αρχιπέλαγος λειτούργησε πρωτίστως ως η «Μέκκα» της απαραίτητης πνευματικής – ιδεολογικής προετοιμασίας του Γένους.

ΟΙ ΔΙΑΥΛΟΙ, διάφοροι. Τέκνα του τόπου εφάπτονται του εξωτερικού. Σπουδάζουν, δραστηριοποιούνται, συνδιαλέγονται (λόγιοι ή έμποροι), ανταμώνουν τις ιδέες του διαφωτισμού, ασκούν διπλωματία (περίπτωση Καποδίστρια). Η έλευση των Δημοκρατικών Γάλλων, φέρνει «εν Κερκύρα την του Γένους τυπογραφία» κι αυτή σειρά επαναστατικών εντύπων. Με πιο εμβληματικά τον «Θούριο» (1800), τον Πατριωτικό Ύμνο του Ρήγα («εκ των γραμμάτων γεννάται η προκοπή, με την οποίαν λάμπουν τα ελεύθερα Έθνη») και τον «Ύμνο στο Βοναπάρτη» του Περραιβού. Ενώ η αναγνώριση της «Επτανήσου Πολιτείας», μ’ ελληνική λαλιά, επίσημη θρησκεία την Ορθόδοξη Χριστιανική και εκπαιδευτική ακμή, σχηματοποιεί συμπαγώς την έννοια της εθνικής συνείδησης.

«ΤΟ ΕΘΝΟΣ ΜΑΣ αναγεννήθηκε», φωνάζει ο Κόμης Σπυρίδων – Γεώργιος Θεοτόκης. «Απόκτησε όνομα Ελληνικό, Πατρίδα Ελληνική, ελευθερία Ελληνική». Και γλώσσα˙ της έννοιας «έθνος», η αιώνια σταθερά. Παραμονή της έναρξης τ’ Αγώνα, θα αποτυπωνόταν κι εκεί… Επί σκηνής… Το (ακμάζον) κορφιάτικο θέατρο, δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί πως κράτησε το δικό του ρόλο, του «αρωγού»…

SAN GIACOMO Aπ’ το 1720, που η αλλοτινή loggia μετετράπη σε θέατρο, η παραγωγή καταγράφεται αθρόα. Η αναγνώριση, πανευρωπαϊκή. Με μια σημείωση: οι παραστάσεις, ιταλόφωνες. Ώσπου τ’ ανεμολόγια «πάγωσαν» το βέλος τους. Κι έδειξαν, πεισματικά. Προς μια ημερομηνία…

ΚΕΡΚΥΡΑ, 22 Ιανουαρίου 1817. Τέτοιες μέρες. «Εν τω θεάτρω αυτώ», γράφει ο Ν.Ι. Λάσκαρις (σελ. 199), «τέσσαρα έτη προς της ενάρξεως της ελληνικής επαναστάσεως, μετά μακρόβιον σιγήν, ηκούσθη το πρώτον η ελληνική φωνή, δονήσασα τας καρδιάς. “Ο ενθουσιασμός”, έγραφε τις, “με τον οποίον όλαι αι κλάσεις των εγκατοίκων επρόσμεναν αυτήν την παράστασιν, η αγαλλίασις με την οποίαν την ήκουσαν, ο πόθος όπου έδειξαν ότι θρέφουν δια την ενδυνάμωσιν της (ελληνικής) Γλώσσης, είναι λαμπραίς αποδείξεις ότι οι Γραικοί βλέπουν πάντοτε την γλώσσαν των ως την ιερωτέραν κληρονομιάν από τα όσα πατρογονικά ερείπια τους έμειναν…».

ΗΤΑΝ η τραγωδία «Πολυξένη», του Φαναριώτη λόγιου, Ιακώβου Ρίζου Νερουλού / Ραγκαβή (Βιέννη, 1814 – προ της στροφής των Φαναριωτών στον αρχαϊσμό). Κατά τις επίσημες… συστάσεις [ή, έστω, την προ τριετίας (1814) πρώτη, βιεννέζικη έκδοση του έργου, «εκ της τυπογραφίας του Ιωάννη Βαρθόλδου Σουηκίου»], «τραγωδία εἰς πέντε πράξεις διῃρημένη / συγγραφεῖσα μεν παρά τοῦ εὐγενεστάτου ἅρχοντος μεγάλου Ποστελνίκου κυρίου Ἰακωβάκη Ρίζου, τοῦ ἄλλως Νερουλοῦ» (βλ. συλλογή Εθνικής Βιβλιοθήκης).

Η ΥΠΟΘΕΣΗ «πατούσε» στο γνωστό μύθο, που, πλην άλλων, περιγράφει ο Ευριπίδης (σε «Εκάβη», «Τρωάδες»): Η Πολυξένη ήταν η νεώτερη κόρη Πριάμου και Εκάβης (της Τροίας) και αδελφή Έκτορα, Πάρι και Κασσάνδρας. Ο Αχιλλέας την ερωτεύτηκε, είτε (πρώτη εκδοχή) όταν τη συνάντησε σε μια πηγή, είτε (δεύτερη) όταν αυτή συνόδευσε τους γονείς της στη σκηνή του, ζητώντας το πτώμα του Έκτορα για να το θάψουν με τιμές.

ΚΑΤΑ τον επικρατέστερο μύθο, όταν ο Αχιλλέας σκοτώθηκε, το φάντασμά του εμφανίστηκε στους επιζώντες συντρόφους του, ζητώντας τη θυσία της. Πράγμα που έκανε, πάνω στον τάφο του, ο γιος του, Νεοπτόλεμος, ώστε να καταστεί ευνοϊκότερο το ταξίδι της επιστροφής των Αχαιών (κατ’ άλλη εκδοχή, η Πολυξένη αυτοκτόνησε στον τάφο του Αχιλλέα)…

ΗΤΑΝ η δεύτερη τραγωδία που είχε γράψει στα ελληνικά ο Νερουλός (προηγήθηκε, το 1813, η «Ασπασία») και το τρίτο, συνολικά, δραματικό του έργο (βλ. «Κορακίστικα», κωμωδία, επίσης του ‘13). Δομικο-τεχνικά, όπως σημειώνει ο Βάλτερ Πούλχνερ, καίτοι αμφότερα αποτελούν μια απόπειρα ελληνικού αντίστοιχου των δραματουργικών συνταγών της (γαλλικής) haute tragedie του 17ου αι., στην «Πολυξένη» ο συγγραφέας μοιάζει να έχει «ομαλοποιήσει» τις (εμφανείς στην «Ασπασία») δυσκολίες εξοικείωσής του με τη δραματική φόρμα, δημιουργώντας, «στα πρότυπα της ρακίνειας “τραγωδίας πάθους”», την «πρώτη άρτια ελληνική τραγωδία του 19ου αιώνα, η οποία παρέχει στους ηθοποιούς και τον πρώτο πρωταγωνιστικό και “βεντετικό” θεατρικό ρόλο, την Κασσάνδρα…» [βλ. και Ταμπάκη (Ι)].

ΕΝ ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΩ, ωστόσο, η σημαντικότητα της περίπτωσης, αφορούσε μια παράμετρο: το πρώτο θεατρικό, που «ανέβηκε» σε ελληνικό θέατρο, σε γλώσσα ελληνική. Και συνέβη εδώ. Τέτοιες μέρες… 204 χρόνια πιο νωρίς˙ και η πένα του Λάσκαρι (ό.π.), συνέχιζε: «…μετά μακρόβιον σιγήν ηκούσθη το πρώτον η ελληνική φωνή, δονήσασα τις καρδίας πασών “των κλάσεων των εγκατοίκων”, αίτινες μετ’ ανυπομονησίας απεριγράπτου περιέμενον την ημέραν αυτήν… (Διότι) ο πόθος όπου έδειξαν ότι θρέφουν δια την ενδυνάμωσιν της Γλώσσης, είναι λαμπραίς απόδειξαις, ότι οι Γραικοί βλέπουν πάντοτε την γλώσσαν των ως την ιερωτέραν κληρονομιάν από τα όσα πατρογονικά τους ερείπια τους έμειναν…»

ΣΠΑΝΙΟ ντοκουμέντο, ρεπορτάζ εκείνης της παράστασης διεσώθη στην «Gazzetta Jonia» (φ. 25/1). Ιταλιστί…

«Το απόγευμα της Τετάρτης, 22, στο Θέατρο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά σε ελληνική γλώσσα (lingua Greca) έργο, με τίτλο “Πολυξένη” (Polissena) του ευγενούς κυρίου, Ιακώβου Ρίζου, Βυζαντινού, από τους μαθητές του Δημοσίου Σχολείου της Κέρκυρας. Η παραγωγή ικανοποίησε ιδιαίτερα τους θεατές, προσφέροντας, πέρα από τον σκοπό της στήριξης στους φτωχούς, άλλη μια απόδειξη του πνεύματος που κληροδοτεί ο πατρώος πολιτισμός στον τόπο….»

Info: Χρήσιμη πληροφορία, το ανέβασμα του έργου «από τους μαθητές του Δημοσίου Σχολείου». Δεν ήταν άλλη, απ’ τη Σχολή της Τενέδου (μοναστήρι Παναγίας Καρμήλου, 1678-1688). Η πρώτη Σχολή δημόσιας εκπαίδευσης υπαλλήλων του ευρύτερου ελλαδικού χώρου, ιδρυθείσα το 1805, με θέσπισμα της Γερουσίας (27/6), κατόπιν πρωτοβουλιών του Ι. Καποδίστρια, υπό το ρόλο του Επιθεωρητή Εκπαιδεύσεως της Ιονίου Πολιτείας. Ο ίδιος, εξάλλου, είχε αποτελέσει και τον πρώτο Έφορο / Διευθυντή του Σχολείου, τον συντάκτη του εσωτερικού κανονισμού και, παράλληλα, εκ των πρώτων του δασκάλων (Στοιχεία Φιλοσοφίας). Η φοίτηση ήταν διετής, υποχρεωτική για δημοσίους υπαλλήλους και κληρικούς, ενώ για πρώτη φορά υιοθετήθηκε το σύστημα των υποτροφιών, για τους απόρους μαθητές. Εξελισσόμενη, ιστορικά, όπως γράφει η Όλγα Παχή, «σε σταθμό για τη διάδοση της παιδείας στο νησί και προηγούμενο για τη συστηματική ανάπτυξη της δημόσιας και ιδιωτικής εκπαίδευσης στα επόμενα χρόνια». Με κορωνίδα (1824) την Ιόνιο Ακαδημία. Κλείνει η παρένθεση..

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ εξελίχθηκε σε γεγονός. Μέγα. Ολκής. Παρουσία πλήθους κόσμου («πολύ προ της ώρας της παραστάσεως το θέατρον επληρώθη κόσμου εξ απασών των κοινωνικών τάξεων») και σύσσωμων των εγχώριων αρχών («άπαντες οι πρόκριτοι εκ των Ελλήνων, αι αρχαί της πόλεως…» / Λάσκαρις, 199). Πρώτος όλων, κατά το ρεπορτάζ της «Gazzetta», «τίμησε (την παράσταση) με την παρουσία της Εξοχότητός του, ο Μέγας Ύπατος Αρμοστής». Sir Thomas Maitland

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ του δεν υπήρξε συγκυριακή ή (μόνο) κοσμική. Η Νεκταρία Ιωάννου (σελ. 10), τον θεωρεί, επί της ουσίας, υπεύθυνο για την παράσταση. Λυδία λίθος, εκτιμά, το φρέσκο Σύνταγμα του ’17. Όταν, δίπλα στις υπόλοιπες φιλεκπαιδευτικές του παραμέτρους και την αναγνώριση, ως επίσημης θρησκείας, της Ορθόδοξης Χριστιανικής, «γλώσσα επίσημη του Κράτους οριζόταν η ελληνική, με έναρξη εφαρμογής της διάταξης μια πενταετία μετά από τη δημοσίευση του Συντάγματος». Σ’ αυτό, λοιπόν, το πλαίσιο, σημειώνει μια σειρά μέτρων. Όπως η προκήρυξη βραβείων για τη συγγραφή έργων στην αρχαία ελληνική γλώσσα και το ανέβασμα της «Πολυξένης». Παράσταση, γράφει, «ριζοσπαστική κοινωνικά, εκπαιδευτικά και θεατρικά, ώστε να θεωρείται από τα κορυφαία εκπαιδευτικά γεγονότα της περιόδου…».

Sir Thomas Maitland (πίνακας του John Hoppner)

ΚΑΤΑ την εργασία Λάσκαρι (200 – 202), «δυστυχώς, περί της επιτυχίας ή μη της παραστάσεως (σ.σ. εννοεί, προφανώς, με καλλιτεχνικά κριτήρια) και των λαβόντων μέρος εις αυτήν νέων, δεν υπάρχουν πληροφορίαι». Επικαλούμενος, ωστόσο, έτερο δημοσίευμα της «Gazzetta», «ημέρας τινάς μόνον μετά την παράστασιν» (δεν εντοπίστηκε το πρωτογενές υλικό), αναπαράγει πτυχές κρίσεων, εκ των οποίων κάποιες θετικές και κάποιες όχι.

ΕΤΣΙ, το σχόλιο πως «το ύφος αυτής της τραγωδίας είναι εύληπτον και γλαφυρόν» και πως «ο συγγραφεύς δείχνει μεγάλην γνώρισιν των ιδιωμάτων της γλώσσης και με επιτυχίαν μετεχειρίσθη την δύναμίν της», ακολουθεί άλλο για την εμφάνιση των «ιδίων ελαττωμάτων», που «οι αλλογενείς σοφοί έως τώρα μας ήλεγχαν» και κυρίως, «την αδιάκοπον επανάληψιν της ομοιοκαταληξίας» και την, εξ αυτής, δυσκολία του ηθοποιού «να επιβάλλη εις την έκφρασιν των παθών, μπερδευμένος τρόπον τινά από το πεισματώδες τραγώδημα των στίχων». Ενώ, κατ’ αντίστοιχο δίπτυχο, αν και αναγνωρίζεται στον Ρίζο πως επιτυγχάνει στιχουργικά «κάποιαν φυσική απλότητα», του χρεώνεται πως δεν απέφυγε «τους πολύ μακρούς διαλόγους, οι οποίοι, μ’ όλον ότι πλουτούν από λαμπράς ιδέας… με το πολύ των μάκρος καταπνίγουν εκείνην την βιαίαν κίνησιν των δυνατών συναισθημάτων».

ΑΝΑΛΟΓΕΣ κριτικές αμφιταλαντεύσεις εντοπίζονται και σε άλλες παλαιές γραφές. Έτσι, ο Δημ. Οικονομίδης (σελ. 180), ενώ χαρακτηρίζει το έργο «της αυτής αδυναμίας» με την «Ασπασία» (στην οποία χρεώνει «οικτράν αποτυχίαν»), σπεύδει να σημειώσει πως «ο εκδότης της “Συλλογής διαφόρων τραγωδιών κτλ” εκ του εν Βουκουρεστίω νεοσυστάτου τυπογραφείου (τομ. Α’, 1820) ομιλεί επαινετικώς δι’ αυτήν» (*). Ενώ ακόμη και ο Κ. Οικονόμος, στα (σύγχρονα της «Πολυξένης», 1817) «Γραμματικά» του (σελ. 405 – ίσως η πληρέστερη και πιο ενθουσιώδης αναφορά στο έργο), παρά τα, συνολικά, θετικότατα σχόλια («αρτιφανής Τραγωδία… εις τούτο το ποίημα φυλάττονται ακριβώς οι κανόνες της Δραματοποιϊας. Οι χαρακτήρες αναπτύσσονται κάλλιστα. Το φοβερόν εξυφαίνεται θαυμαστώς… Η στιχουργία είναι αρμονική και αβίαστος και θεατρική…»), δεν απουσιάζουν κάποιες επισημάνσεις. Όπως για «τας ανωμαλίας» εκ της «λαλουμένης ημών γλώσσης» ή το ελεγείο της Πολυξένης, που «επιθυμούσι τινές να εξεφράζετο παθητικώτερον» [βλ. και Ταμπάκη (ΙΙ), σελ. 353-365]. Το μέσο τελικό πρόσημο, ωστόσο, δεν φαίνεται να υπήρξε κάτω του συμπαθητικού˙ κι ενόσω ο Οικονόμος φώναζε πως «αυτοί οι αυστηρότεροι κριτικοί μας θέλουν ομολογήσειν, ότι η Τραγωδία αύτη είναι καλή της νέας Ελλάδος απαρχή…»), η «Gazzetta», κατά Λάσκαρι, έβαζε την κατακλείδα: «Το Έθνος… είναι έτοιμον να σταφανώση τους εις τους εξής κόπους του (Ρίζου)…»

“Gazzetta Jonica”, φ. 25/1/1817

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ εμφανίζεται να επαναλαμβάνεται σε κάποια εκ των επομένων ημερών «και πάλιν εν μέσω ακρατήτου ενθουσιασμού»˙ προτού «περιστάσεις αναπόφευκτοι διέκοψαν την εξακολούθησιν των ελληνικών παραστάσεων», καθώς «ούτε η επιθυμία του κοινού εσβέσθη, ούτε η προθυμία της ελληνικής νεολαίας ήτις προς τοις άλλοις είχε, κατά τον χρονογράφον της εποχής εκείνης “δια πολύν καιρόν ακόμη να παλαίση με δεινότατα εμπόδια και μάλιστα με την έλλειψιν δραμάτων, είτε πρωτοτύπων, είτε μεταφρασμένων εις την Νεοελληνικήν Γλώσσαν”…» (ό.π.). Ο σπόρος, ωστόσο, είχε πέσει. Θέριευε η επιθυμία. Κι έσπειρε φωνές σαν εκείνη της συνέχειας του προαναφερθέντος της «Gazzetta» (ό.π.):

«Eυχής άξιον να ενδυναμωθούν με κάθε τρόπον όσοι φιλόκαλοι νέοι τρέχουν με ακάματον επιμονήν  το επίπονον στάδιον της καλλιεργείας της γλώσσης. Είναι επωφελές να μην αμεληθή η κατά καιρούς εξακολούθησις Ελληνικώ παραστάσεων. Το θέατρον εχρημάτισε μεταξύ των Εθνών το δυνατότερον μέσον όχι μόνον του φωτισμού και της εξευγενίσεως των ηθικών των αισθημάτων, αλλά και της επί το κρείττον προόδου της γλώσσης. Μεταξύ μάλιστα των γραικών είναι το συντομώτερον σχολείον, εις το οποίον το πλήθος θα διδάσκεται την γλώσσαν και θα ημπορεί κατά ρυθμούς να την εξακολουθή και την φθάνη, εις τα καθ’ ημερινά προς την αναγέννησίν της πατήματα, και αν κατά καλήν τύχην μεταξύ ημών γεννηθούν νέοι Αισχύλοι, νέοι Ευριπίδαι, καθώς μεταξύ των άλλων Εθνών ευρέθησαν οι Δάντεις, οι Κορνήλιοι και οι Σχακεσπεάρεις, η έως το παρόν φαινομένη οπωσούν ακανόνιστη γλώσσα μας, θ’ αναδεχθή ευθύς σταθερόν χαρακτήρα και θα προβάλη ευπρόσωπος με απροσποίητον και γνησίαν μορφήν…»

ΜΙΚΡΗ ανάσα στο πενάκι… Νέο βούτηγμα στο μελανοδοχείο… Και συνέχεια, με ενθουσιασμό εμβατηρίου… «Ιονικαί Νήσοι! Η νέμεσίς σας ευεργέτησε τα μέγιστα, βάζωντάς σας εις περίστασιν αρμοδίαν να δώσετε αρχήν της νομοθεσίας, να είπω ούτω, της νεοελληνικής Γλώσσης. Η δόξα αύτη εις εσάς επληρώθη. Αισθανθήτε το μέγεθός της και πολλαπλασιάστε τον ζήλον σας…».

ΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΠΟΙΗΜΑ

ΑΠ’ ΤΑ υπέροχα αθησαύριστα της παράστασης, κι αυτό: λίγο πριν την έναρξη, ένας ηθοποιός («εις των παραστητών», κατά τη γλώσσα εποχής) προχώρησε, εν είδει εισαγωγής, στην απαγγελία ενός ποιήματος, αγνώστου ποιητή, την οποία «παρηκολούθησαν οι θεαταί δακρύοντες εκ συγκινήσεως». Το στιχούργημα διεσώθη (Λάσκαρις, 199 – 200):

«Αρχίζει, ιδού αρχίζει, αυτή να ανατέλλη!

Το ηθικόν σκοτάδι που των γραικών τα μέλη

Τα νοερά αμαύρυνεν

Δείχνει που υπενδίδει, ευθύς που της θαλάσσης

Η ανίκητος θυγάτηρ, της ευτυχίας βάσις

Της ειδικής μας έγινεν.

Όσα καλά, ουαί μας! Μετά την πικράν πτώσιν

Των προπατόρων είχεν η τύχ’ αποξενώσει

Από την γην την Πάτριον.

Και με Γραικών την πτώχειαν τα άλλα έθν’ επλούτει

Πάλιν μας τα εισάγει, η Δέσποινά μας τούτη

Με γνώμην ελευθέριον.

Μ’ ευμένειαν δεχθήτε ελληνικά γραμμένην

Και από ομογενείς σας αρχήθεν συνθεμένην

Αυτήν μας την παράστασιν.

Συγχώρησιν στα λάθη, θερμώς παρακαλούμεν

Στης έλλειψες συμπάθειαν ολίγην καν ας βρούμεν

Στην τέτοιαν περίστασιν.

Νεύσον, Ναι! Καταδέξου, ταις δάφναις των Ιόνων

Με σέβας προσφερόμεναις, αφού τον τόσον χρόνον

Εσύντριψας Τυφώνα και μ’ ένα νεύμα μόνον,

Μας φέρνεις ες αναγέννησιν.»

Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

Ο ΙΑΚΩΒΑΚΗΣ Ρίζος Νερουλός (1778-1849), λόγιος και πολιτικός Βλαχίας και Μολδαβίας, με καταγωγή απ’ το Φανάρι, εξάδελφος του Αλέξανδρου Ρίζου Ραγκαβή, μετέπειτα Φιλικός, σύμβουλος του Καποδίστρια (αργότερα στράφηκε εναντίον του), Υπουργός του νεοσύστατου ελληνικού Κράτους και πρωτοστάτης στην ίδρυση του Πανεπιστημίου Αθηνών, χαρακτηρίστηκε απ’ τον Μ. Σούτσο «πατέρας της Ελληνικής Ποιήσεως». Λυρικός και τραγικός. Πριν την «Πολυξένη», είχε γράψει την «Ασπασία» (τραγωδία, 1813) και τα «Κορακίστικα» ή «Διόρθωσις της ρωμέικης γλώσσας» (κωμωδία – σάτιρα, 1813), αργότερα τις κωμωδίες «Ερωτηματική οικογένεια» και «Εφημεριδόφοβος» (1837) και το σατιρικό έπος «Κούρκας αρπαγή» (συν δύο ακόμη έπη, ανέκδοτα, που χάθηκαν σε πυρκαγιά). Ενώ υπήρξε ο συγγραφέας του πρώτου έργου ιστορίας της νεοελληνικής λογοτεχνίας («Cours de Littérature Grecque Moderne» – Γενεύη, 1827).

(*) Η «Ασπασία» ανέβηκε στο Βουκουρέστι το 1818, η «Πολυξένη» το 1820.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΚΑΙ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

• Ν.Ι. Λάσκαρις, «Το Θέατρον εν Επτανήσω – Τα πρώτα έτη του εν Κερκύρα Θεάτρου» (από την «Ιστορίαν του Νεοελληνικού Θεάτρου»), σε «Επτανησιακόν Ημερολόγιον του έτους 1913, Ι.Ν. Πηλίκα», Αθήνα, 1912.

• Εφημερίδα «Gazzetta Jonia», φ. 135 (25/1/1817), από Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Α.Π.Θ.

• Βάλτερ Πούλχνερ (επιμέλεια – φιλ. επιμέλεια), «Ιακωβάκης Ρίζος – Νερουλός, Τα Θεατρικά», εκδ. Ιδρ. Κ. & Ελ. Ουράνη, 2002.

• Άννα Ταμπάκη (Ι), «Η εκδοτική αποκατάσταση των σκηνικών έργων ενός πολυπράγμονος Φαναριώτη λογίου», εφ. «Το Βήμα», φ. 21/8/2003.

• Άννα Ταμπάκη (ΙΙ), «“Νεωτερικότητα” και ανάδυση των λογοτεχνικών και δραματουργικών κανόνων. Ποιητική (Γραμματικά) του Κωνταντίνου Οικονόμου», σε περ. «Παράβασις», 6,1, 2005.

• Δημήτριος Οικονομίδης, «Το εν Βουκουρεστίω ελληνικόν θέατρον και οι μαθηταί του Κωνσταντινουπολίτου Κων/νου Κυριάκου – Αριστία», σε «Αρχείον του Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού», τ. ΙΘ’, Αθήνα, 1954.

• Νεκταρία Ιωάννου, «Η εκπαίδευση και η πνευματική ζωή στην Κέρκυρα πριν και κατά τη διάρκεια της περιόδου της αγγλικής κατοχής (1814-1864)», σε academia.edu.

• Όλγα Παχή, «Η Εκπαίδευση στην Κέρκυρα κατά την περίοδο της Αγγλοκρατίας», περ. «Ανιστόρητον», τ. 8, αρ. 29 (2010-2011).

• Ψηφιακά αρχεία: Α.Π.Θ., Εθνικής Βιβλιοθήκης, Βιβλιοθήκης Βουλής.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

2η Εθελοντική Αιμοδοσία στην Άφρα

Ο Σύλλογος Αιμοδοτών του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Άφρας, το Σάββατο 6 Μαρτίου θα πραγματοποιήσει τη 2η Εθελοντική Αιμοδοσία του, στις 17.00 στην πλατεία της...

«Η συγγραφή στον 21ο αιώνα» από τη Δημόσια Βιλιοθήκη

Μια εισαγωγική προσέγγιση γύρω από τον κόσμο της συγγραφήςγια όλους τους φιλαναγνώστες και τους λάτρεις του βιβλίου. Η Δημόσια Κεντρική Ιστορική Βιβλιοθήκη Κέρκυρας σας προσκαλεί...

Η Κέρκυρα τρώει ΣΤΗ ΣΕΣΟΥΛΑ…και με delivery!

Για πάνω από 3 χρόνια η Κέρκυρα τρώει...Στη Σέσουλα Souvlaki Bar! Στη Σέσουλα Souvlaki Bar θα ανακαλύψετε ένα χώρο που ήρθε να δώσει άλλη διάσταση...

Η Κέρκυρα του Ανδρέα Μωραΐτη

Οι… πολίτες Κέρκυρας αποκαλύπτουν τη ματιά τους για τον τόπο τους μέσα από 10 Q&A. Επιμέλεια: Ζιζή Πατέλη • WHO IS WHO: Ο Ανδρέας Μωραΐτης είναι 33...

Οι επιλογές για την προστασία της Υγείας μας στην πανδημία

Γράφει η Μαρία Σεβαστάκη/ Σύμβουλος Financial Planning Κανείς δεν αμφισβητεί ότι τα δημόσια νοσοκομεία στην Ελλάδα είναι υψηλού επιπέδου και ότι οι γιατροί μας είναι...