Ι. Μποτετζάγιας: «Οἷον ἵππον ἀπολλύουσι, δι᾽ ἀπειρίαν καὶ μαλακίαν χρήσασθαι μὴ δυνάμενοι»*

Γράφει ο Ιωσήφ Μποτετζάγιας (Καθηγητής στο Τμήμα Περιβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Αιγαίου & Επισκέπτης Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο)

Για τους περισσότερους από εμάς, όταν ακούμε για «κακοποίηση ζώων» ο νους μας πάει σε (αδέσποτους) σκύλους και γάτες. Κάνουμε λάθος. Η πιο συστηματική και η λιγότερο γνωστή κακοποίηση ζώων έχει ως αντικείμενό της τα παραγωγικά ζώα. Ίσως γιατί αυτά θεωρούνται «προϊόντα» ή «εργαλεία» από αρκετούς ιδιοκτήτες τους: ποιος έκλαψε για ένα σφυρί και ποιος λυπήθηκε ένα τραπέζι;

Ανάμεσα σε αυτά, ιδιαίτερη θέση έχουν τα άλογα. Παντού και πάντοτε ήταν θύματα εξαντλητικής μεταχείρισης και η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση. Τα άλογα που έσερναν το τραμ του 19ου-20ου αιώνα, το διαβόητο Ιπποσιδηρόδρομο, ήταν αντικείμενο καθημερινής συζήτησης στις εφημερίδες της εποχής, για την άθλια κατάσταση των ζώων και τα βάσανά τους (τα άλογα των καραγωγέων δεν ήταν και πολύ καλύτερα βέβαια).

Όταν, το 1904 στηνόταν ο έφιππος ανδριάντας του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στην οδό Σταδίου στην Αθήνα, οι εφημερίδες έγραφαν δεικτικά ότι πολλοί περαστικοί στη θέα του αλόγου που ίππευε ο ήρωας της Επανάστασης, “έσειον δυσπίστως την κεφαλήν, αδυνατούντες να πιστεύσουν ότι έβλεπαν άλογο – συνηθισμένοι από τα άλογα του τραμ”!

120 χρόνια έχουν περάσει από τότε και η ίδια δυσπιστία πλημμυρίζει πολλούς από εμάς όταν βλέπουμε κάποια από τα άλογα των «γραφικών» αμαξάδων στους Ελληνικούς τουριστικούς προορισμούς. Ζώα εξουθενωμένα, κάτισχνα, βασανισμένα, υποχρεωμένα να εργάζονται ατελείωτες ώρες, σε δύσκολες συνθήκες, μέχρι να πεθάνουν. Όπως ακριβώς η εικόνα του αλόγου που ξεψύχησε την Πέμπτη 6 Ιουλίου 2023 σε μια ανηφόρα της Κέρκυρας και κάνει το γύρο του διαδικτύου.

Ξεχειλίζει η θλίψη, φουντώνει η οργή στα σχόλια και στις κοινοποιήσεις που βλέπω στο FB. Και σχεδόν όλη αυτή η οργή απευθύνεται στους ασυνείδητους ιδιοκτήτες του άτυχου ζώου, ξεχνώντας (;) τον πραγματικό υπεύθυνο: τις διαδοχικές Ελληνικές Κυβερνήσεις.

Και για να το εξηγήσω: στην Ελλάδα, νόμοι για την προστασία των ιπποειδών υπάρχουν (ίσως όχι οι καλύτεροι, αλλά υπάρχουν). Στην Ελλάδα, νόμοι για τις ποινές που επιβάλλονται σε όσους κακοποιούν τα άλογα τους υπάρχουν (ίσως όχι οι δικαιότεροι, αλλά υπάρχουν). Αυτό που ΔΕΝ υπάρχει είναι η διάθεση του Ελληνικού Κράτους (που έχει ψηφίσει αυτούς τους νόμους!) να τους εφαρμόσει. Έχω βαρεθεί να βλέπω «φιλόζωους» Υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης, Εσωτερικών, Δικαιοσύνης κτλ κτλ να βγαίνουν ΜΕΤΑ την κάθε κακοποίηση και να λένε: «Ο νόμος θα εφαρμοστεί». Ναι «θα εφαρμοστεί» επειδή βοά το Πανελλήνιο. Αλλά κανείς δεν μας έχει εξηγήσει γιατί ο νόμος δεν εφαρμόζεται ώστε να ΠΡΟΛΑΒΕΙ το έγκλημα!

Από το 2018 η Διεύθυνση Κτηνιατρικής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης έχει στείλει εγκύκλιο που απαγορεύει την εργασία ιπποειδών σε συνθήκες καύσωνα. Πόσους αστυνομικούς έχετε δει να κάνουν τέτοιους ελέγχους στον κάθε αμαξά της κακιάς ώρας και να τον πηγαίνουν σηκωτό στο αυτόφωρο;

Από το 2022, υπάρχει Κοινή Υπουργική Απόφαση που απαιτεί τον έλεγχο διαβίωσης των ιπποειδών. Πόσα τέτοια κλιμάκια έχετε δει να «οργώνουν» τη χώρα;

Ας το καταλάβουμε μια και καλή: η ύπαρξη υψηλών προστίμων/ποινών ΔΕΝ αποτρέπει την κακοποίηση των ζώων αν δεν συνδυάζεται και με υψηλό αριθμό ελέγχων. Αν το πρόστιμο που προβλέπεται είναι 1.000.000 ευρώ αλλά η πιθανότητα να μου γίνει έλεγχος και να μου επιβληθεί αυτό το πρόστιμο είναι μία στο εκατομμύριο, τότε η πραγματική αξία του προστίμου είναι… 1 ευρώ!

Και μην τολμήσει κανείς να μου πει ότι «τι να σου πρωτοκάνει η αστυνομία;». Έχουμε το ΔΕΥΤΕΡΟ ΥΨΗΛΟΤΕΡΟ αριθμό αστυνομικών ανά αριθμό κατοίκων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση (πρώτη είναι η Κύπρος): 510 αστυνομικοί/ 100.000 κατοίκους όταν ο Ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 335 (στοιχεία περιόδου 2019-2021).

Δεν χρειαζόμαστε λοιπόν περισσότερους αστυνομικούς για να προστατέψουμε τα ζώα (και τα άλογα) στην Ελλάδα: περισσότερη προσωπική ενσυναίσθηση χρειαζόμαστε, περισσότερη πολιτική τσίπα χρειαζόμαστε, περισσότερη κρατική σοβαρότητα χρειαζόμαστε. Τίποτα από αυτά δεν έχει ακόμα επιδείξει το Ελληνικό κράτος απέναντι στα ζώα. Όσο αυτά λείπουν, έτσι και τέτοια άλογα θα χάνουμε- όπως το άτυχο ζώο στην Κέρκυρα: “δι᾽ ἀπειρίαν καὶ μαλακίαν”!

• Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, όταν ένας έμπορος πρόσφερε το Βουκεφάλα στον Φίλιππο Β’ της Μακεδονίας, οι παρευρισκόμενοι απέρριπταν το άλογο ως ατίθασο και άχρηστο. Και τότε παρενέβη ο νεαρός Αλέξανδρος (και μετέπειτα «Μέγας») ο οποίος σχολίασε: «Τι άλογο χάνουν, επειδή δεν έχουν τη γνώση και το σθένος να το διαχειριστούν».