Πρόταση ένταξης του “Χορού των Γερόντων” στα Μνημεία της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO

Με μεγάλη επιτυχία και μέσα σε κλίμα συγκίνησης πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 20 Ιανουαρίου στο Πολιτιστικό Κέντρο Νυμφών, ημερίδα αφιερωμένη στην πρόταση ένταξης του “Χορού των Γερόντων”, στα Μνημεία της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, που διοργάνωσε ο Δήμος Βόρειας Κέρκυρας σε συνεργασία με τις Κοινότητες Επίσκεψης και Νυφών.

Ομιλητής:

-Στέφανος Πενηντάρχου Πουλημένος, Δήμαρχος Κεντρικής Κέρκυρας & Διαποντίων Νήσων: Ο λαϊκοθρησκευτικός τραγουδιστός χορός “Δόξα να…” (χορός των γερόντων ή των παπάδων) στο μεταίχμιο Αποκριάς και Μεγ. Σαρακοστής.

Εισηγήσεις για το θέμα παρουσίασαν επίσης οι:

– Ροζαλία Ελευθεριάδου, υποψήφια διδάκτωρ μουσικολογίας στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο που αναφέρθηκε στην πρόταση ένταξης του “Χορού” στα Μνημεία της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO κι

– Ελένη Φακιολά, καθηγήτρια Φ.Α., δασκάλα παραδοσιακών χορών, που αναφέρθηκε στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τραγουδιστού χορού.

Η ενταξή του χορού “Χορός των Γερόντων” στα Μνημεία της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO είναι ένα σημαντικό γεγονός που αναδεικνύει τον πολιτισμό και την παράδοση της Κέρκυρας για τους ακόλουθους λόγους:

–Διατήρηση της Παράδοσης: Ο “Χορός των Γερόντων” αντιπροσωπεύει ένα κομμάτι της τοπικής παράδοσης και κουλτούρας. Η ένταξη του στα Μνημεία της UNESCO διασφαλίζει τη διατήρηση και την προώθηση αυτής της παράδοσης για τις μελλοντικές γενεές.

–Προώθηση Τουρισμού: Η ένταξη σε Μνημεία της UNESCO δίνει στο “Χορό” και την Κέρκυρα μια διεθνή αναγνώριση. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του τουρισμού, καθώς οι επισκέπτες θα ενδιαφέρονται να εξερευνήσουν την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου.

– Συνδεσιμότητα Κοινοτήτων: Ο “Χορός” ενώνει τις κοινότητες και δημιουργεί ένα αίσθημα συνοχής. Η ένταξή του σε παγκόσμιο επίπεδο ενισχύει τη συνδεσιμότητα με άλλες κουλτούρες και παραδόσεις.

–Διατήρηση Πολιτιστικής Ποικιλομορφίας: Η UNESCO δίνει έμφαση στη διατήρηση της πολιτιστικής ποικιλομορφίας. Η ένταξη του “Χορού” αναδεικνύει την πλούσια και μοναδική κληρονομιά της Κέρκυρας.

Την Κυριακή της Τυροφάγου σε 4 χωριά του Δήμου Βόρειας Κέρκυρας, μετά τον κατανυκτικό εσπερινό, γνωστό και ως εσπερινό της συγχώρησης, τελείται κάθε χρόνο ο “Χορός των παπάδων” ή διαφορετικά ο “Xορός των γερόντων” ή “Xορός  «Δόξα νάχει…”, από την αρχή του τραγουδιού που συνοδεύει το χορό.

Παραθέτουμε στοιχεία όπως τα καταγράφει ο αείμνηστος  λαογράφος και ιστοριοδίφης Οδυσσέας-Κάρολος Κλήμης: “Χορός παπάδων. Δρώμενα κι έθιμα του Κερκυραϊκού λαού, Κέρκυρα”. 

“Χορός παπάδων” 

Α. Όταν τελειώσει ο εσπερινός στο χωριό Επίσκεψις την Κυριακή της Τυροφάγου και στα χωριά Κληματιά, Χωρεπίσκοποι και Νυμφές ο παπάς, οι παπάδες, κατά αρχαία συνήθεια και πατροπαράδοτη, στην αυλή της εκκλησίας του Αγίου Βασιλείου στην Επίσκεψη ή στο προαύλιο της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου στην Κληματιά ή στο προαύλιο του Ιερού ναού Παναγίας Κουκαμιώτισσας στους Χωρεπισκόπους, ή μέσα στην εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου στις Νυμφές χορεύουνε το περίφημο “Δόξα νάχει…”. Οι παπάδες αυτοί είναι επικεφαλής και άλλων ιερωμένων, οι οποίοι τάσσονται κατά τη δική τους ιερατική τάξη στα αριστερά του πρωτοχορευτή παπά. Ακολουθούν οι προεστοί του χωριού, Πρόεδρος Κοινότητας και Κοινοτικό Συμβούλιο, Πρόεδρος και Συμβούλιο Συνεταιρισμού δάσκαλοι του χωριού και οι επιθυμούντες να χορέψουνε γέροι κατά τάξην ηλικίας. Όμως στο χορό γίνονται δεκτοί και νεότεροι, τριαντάρηδες–σαραντάρηδες…με σκοπό να συνηθίσουνε να τον χορεύουνε.

Το τραγούδι λέγεται …«δοξαστικό» και «αίνος», ενώ στις υπάρχουσες εκδόσεις του τιτλοφορείται «Δόξα νάχει». Είναι γνωστό σε όλα τα χωριά της βόρειας Κέρκυρας, στα 4 όμως παραπάνω χωριά συνοδεύεται με χορό. 

Κατά μια άποψη στο χορό αναγνωρίζονται στοιχεία αρχαίων εθίμων και τελετουργιών, στη σημερινή του πάντως μορφή έχει καθαρά χριστιανικό περιεχόμενο και ιδιαίτερα στο τρίτο τμήμα του συνδέεται με τον εσπερινό της συγχώρησης που έχει προηγηθεί. 

Θέμα του τραγουδιού είναι ο αντίστοιχος με τα επίγεια επουράνιος χορός, ο οποίος περιγράφεται, μετά τη δοξολογία του τριαδικού Θεού. Χορεύουν οι 12 απόστολοι με πρωτοχορευτή τον Πέτρο. Το ρυθμό δίνουν οι προφήτες που τραγουδούν και παίζουν όργανα. Καλεσμένοι στη γιορτή, από την Παναγία, είναι όλοι οι άγιοι (προπάτορες, μάρτυρες, ιεράρχες και όσιοι). Το τραγούδι κλείνει με τις προτροπές του ιερέα προς τους πιστούς να μετέχουν στη λατρεία της εκκλησίας, να ελεούν, να υπερασπίζονται την ΕΙΡΗΝΗ, να μην κακολογούν, να αγαπούν ο ένας τον άλλο για να κερδίσουν τον παράδεισο. 

Ο χορός χορεύεται χωρίς όργανα, δηλαδή χωρίς βιολί αλλά με το ρυθμό του βιολιού στον Κερκυραϊκό χωριάτικο χορό.

Στην Επίσκεψη, την Κληματιά, τους Χωρεπισκόπους και τις Νυμφές ολόκληρος ο χορευτικός όμιλος με επικεφαλής τον πρωτοχορευτή παπά χορεύει και τραγουδάει ως εξής:

Πρωτοχορευτής: Δόξα να, δόξα να, δόξα νά ‘χει πάσα ημέρα

Ο όμιλος απαντά: Δόξα νά ‘χει πάσα ημέρα κι ο Υιός με τον Πατέρα

Πρωτοχορευτής: Δόξα να, δόξα να, δόξα νά ‘χουν και τα τρία

Όλος ο όμιλος: Δόξα νά ‘χουν και τα τρία και η δέσποινα Μαρία»

Στ’ς ουρανούς- στ΄ς ουρανούς χορός και σχόλη

Στ’ς ουρανούς χορός και σχόλη, τον κρατούν οι Αποστόλοι

Δώδεκα- δώδεκα είναι και στο μέτρος

Δώδεκα είναι και στο μέτρος, σέρνει τον χορόν ο Πέτρος

Κι οι Προφή- κι οι Προφήται τραγουδούσι……..

Κι όποιος κά- κι όποιος κάνει το σταυρό του

Κι όποιος κάνει το σταυρό του, άρματα έχει στο πλευρό του

Κι όποιος κά- κι όποιος κάνει ελεημοσύνη

Κι όποιος κάνει ελεημοσύνη, βρίσκει εκ Θεού ειρήνη

Κι όποιος δεν- κι όποιος δεν κακολογήσει

Κι όποιος δεν κακολογήσει, εις τους ουρανούς θα οικήσει

Το λοιπόν- το λοιπόν και σεις παιδιά μου

Το λοιπόν και σεις παιδιά μου, κάνετε το θέλημά μου

Όλοι να- όλοι να αγαπηθούμε

Όλοι να αγαπηθούμε, στον παράδεισο να μπούμε

Και του χρό- και του χρόνου με υγείαν

Και του χρόνου με υγείαν και με πάσαν ευτυχίαν.