Η μάχη του Σκάρπωνα & η ψυχή της Κέρκυρας “ζωντάνεψαν” το Νέο Φρούριο

Σε γεγονότα που εκτυλίχθηκαν πριν από 310 χρόνια στράφηκαν το βράδυ της Δευτέρας 21 Σεπτεμβρίου, οι προβολείς στο Νέο Φρούριο, όπου ο Δήμος Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων παρουσίασε την εκδήλωση «Κέρκυρα 1716 – Η Πόλη σε κατάσταση Πολιορκίας – Ιστορία και Μνήμη», στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Η εκδήλωση είχε θερμή υποδοχή από το κοινό, αποσπώντας εξαιρετικά σχόλια για την καλλιτεχνική της αρτιότητα και οργάνωση.

Στον πυρήνα της βραδιάς, που είχε την υπογραφή του Στέφανου Κυπριώτη, βρέθηκε η ανασύνθεση της δραματικής περιόδου του 1716, όταν η Κέρκυρα ήρθε αντιμέτωπη με την οθωμανική απειλή. Αντί για μια τυπική ιστορική αναπαράσταση, η δράση εστίασε στον εσωτερικό παλμό και στην ανθρώπινη διάσταση της αντίστασης. Μέσα από ιστορικά τεκμήρια και ζωντανή σκηνική απόδοση, αναδείχθηκε η αγωνία, ο φόβος αλλά και το σθένος των κατοίκων, μεταφέροντας το μήνυμα ότι πίσω από την άμυνα μιας πόλης βρίσκονται πρώτα οι άνθρωποι και η ψυχή τους.

Υπάρχουν νύχτες που δεν τελειώνουν ποτέ. Νύχτες που δεν ανήκουν πια μόνο στην ιστορία, αλλά περνούν μέσα στο αίμα μιας πόλης και γίνονται η βαθύτερη φωνή της. Μια τέτοια νύχτα ήταν εκείνη του Αυγούστου του 1716.

Στην πολιορκία της Κέρκυρας το 1716, η ανθρώπινη δύναμη φάνηκε μέσα από τη στάση των κατοίκων της, οι οποίοι, παρά τον φόβο, τις στερήσεις και τον κίνδυνο, συνέχισαν να αγωνίζονται για την υπεράσπιση του τόπου τους.

Η αγάπη για την πατρίδα, η ενότητα, η αλληλεγγύη αποτέλεσαν στοιχεία που τους βοήθησαν να αντέξουν την πολιορκία. Οι πόλεις πέφτουν όταν λυγίσουν οι ψυχές των ανθρώπων τους.

Η παράσταση ανασυνέθεσε τη στιγμή όπου η Πόλη βρέθηκε στο όριο της καταστροφής. Έδωσε έμφαση στον εσωτερικό παλμό μιας πόλης που αντιστέκεται. Στην ανθρώπινη δύναμη, ως σύμβολο αντοχής. Στόχος δεν ήταν μόνο η αναπαράσταση ενός γεγονότος, αλλά η δημιουργία μιας συλλογικής εμπειρίας μνήμης και ταυτότητας για τον τόπο.

Ο Χαιρετισμός του Δημάρχου

Στον χαιρετισμό του, ο Δήμαρχος Στέφανος Πουλημένος καλωσόρισε τους παρευρισκομένους σε ένα ζωντανό τόπο μνήμης που συνδέει την τοπική ιστορία με τον σύγχρονο πολιτισμό. Τόνισε ότι η εκδήλωση –η οποία εντάχθηκε στις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς– ξεπερνά τα στενά τοπικά όρια και αποκτά ευρωπαϊκή διάσταση, μεταφέροντας τις αξίες της ανθρώπινης αντοχής και της ελευθερίας στις νεότερες γενιές:

«Καλώς ήρθατε στο Νέο Φρούριο. Καλώς ήρθατε σ’ έναν τόπο όπου η ιστορία βρίσκεται γύρω μας. Στις πέτρες, στα τείχη, στις πύλες, στη θάλασσα που απλώνεται μπροστά μας.

Απόψε η Κέρκυρα επιστρέφει νοερά στο 1716. 310 χρόνια μετά, ξανασυναντά εκείνες τις ημέρες που σημάδεψαν την ιστορική πορεία της Πόλης.

Η πολιορκία. Η μάχη του Σκάρπωνα. Η αντίσταση των Κερκυραίων. Η στρατηγική του Ματίας φον ντεν Σούλεμπουργκ. Και τελικά η μεγάλη νίκη απέναντι στην οθωμανική επέλαση.

Μια νίκη που η Κέρκυρα θυμάται κάθε χρόνο μέσα από τη λιτάνευση του Ιερού Σκηνώματος του Αγίου Σπυρίδωνα. Μια νίκη που αφορά την ιστορία της Πόλης μας, αλλά υπερβαίνει τα όρια της Κέρκυρας.

Γιατί, το 1716 η Κέρκυρα βρέθηκε στην πρώτη γραμμή μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής ιστορικής αναμέτρησης. Η άμυνα της Πόλης απέκτησε σημασία πολύ μεγαλύτερη από τα τείχη της.

Αυτός ο τόπος, λοιπόν, δεν είναι απλά ένα ιστορικό μνημείο. Είναι ένας τόπος μνήμης, όπου η ιστορία συναντά τον πολιτισμό και ο πολιτισμός τη σύγχρονη Ευρώπη.

Γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία ότι η φετινή εκδήλωση εντάσσεται στις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Το φετινό ευρωπαϊκό θέμα, «Κληρονομιά σε κίνδυνο – αναβίωση, ανθεκτικότητα, αναστοχασμός», αποκτά εδώ το δικό του ξεχωριστό περιεχόμενο.

Γιατί η πολιτιστική κληρονομιά ζει όταν την επισκεπτόμαστε, όταν την αφηγούμαστε και όταν τη μεταφέρουμε στις νεότερες γενιές. Αυτό επιχειρούμε απόψε. Να δώσουμε ξανά φωνή σε έναν τόπο και σε ανθρώπους που έζησαν πριν από 3 και πλέον αιώνες.

Γιατί πίσω από κάθε μεγάλη ιστορική μάχη υπάρχουν άνθρωποι. Άνθρωποι που φοβήθηκαν, αγωνίστηκαν, έσφιξαν στην αγκαλιά τα παιδιά τους και περίμεναν την επόμενη ημέρα. Άνθρωποι που υπερασπίστηκαν το σπίτι τους, την οικογένειά τους, την πόλη τους. Και μέσα από αυτούς μπορούμε να καταλάβουμε καλύτερα τι σημαίνουν η ελευθερία, η αλληλεγγύη, η αντοχή και η ανάγκη του ανθρώπου να υπερασπιστεί τον τόπο στον οποίο ανήκει.

Απόψε πρωταγωνιστούν τα γεγονότα, ο τόπος και οι άνθρωποι. Εκείνοι που έζησαν την ιστορία, αλλά κι εκείνοι που σήμερα εργάζονται για να τη διασώσουν και να την κάνουν ξανά κτήμα όλων μας.

Θέλω γι’ αυτό να ευχαριστήσω θερμά όλους όσοι εργάστηκαν για τη σημερινή εκδήλωση.

Πρώτα απ’ όλα τον Στέφανο Κυπριώτη, αρχιτέκτονα της σημερινής δράσης, που προσφέρει κι εφέτος εθελοντικά το δημιουργικό του έργο στον τόπο μας. Έργο του Στέφανου που στηρίχτηκε στην ιδέα του ερευνητή και ακάματου μελετητή της τοπικής ιστορίας και των οχυρώσεών μας, Θεόφιλου Τζίκα.

Τον Ξενοφώντα Ραράκο, που ήρθε αφιλοκερδώς από την Αθήνα για τον ρόλο του αφηγητή. Το Νίκο Κόκκαλη για την εικαστική επιμέλεια. Τον Γιώργο Ζούμπο και τον Σπύρο Γαούτση για το πολύτιμο υλικό.

Και όλους τους καλλιτέχνες, τους τεχνικούς, τους βοηθούς και όλους τους ανθρώπους που εργάστηκαν με μεράκι, χρόνο και προσωπική προσφορά για να πραγματοποιηθεί αυτή η βραδιά. Τους ευχαριστούμε θερμά.

Γιατί αυτή η προσφορά αποτελεί ένα από τα πιο πολύτιμα κεφάλαια της Κέρκυρας. Μιας Κέρκυρας των φιλαρμονικών και των χορωδιών, του θεάτρου και της μουσικής, της ποίησης, της λογοτεχνίας και των εικαστικών. Μιας Κέρκυρας που έχει τη δυνατότητα να μετατρέπει τη μνήμη σε δημιουργία.

Απόψε, ας αφήσουμε το Νέο Φρούριο να μιλήσει. Ας ακούσουμε τις φωνές εκείνων που έζησαν το 1716. Και ας αναστοχαστούμε πάνω σε όσα εξακολουθούν να μας αφορούν 310 χρόνια μετά. Τον πόλεμο και την ειρήνη. Την ελευθερία και την ανθρώπινη ζωή. Την αντοχή μιας πόλης και τη δύναμη των ανθρώπων της.

Ας περπατήσουμε μέσα στην ιστορία. Ας τη δούμε, ας την ακούσουμε, ας την αισθανθούμε. Γιατί η πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι μόνο αυτό που παραλάβαμε. Είναι και αυτό που έχουμε χρέος να παραδώσουμε.

Να κρατήσουμε ζωντανή την ιστορία της Κέρκυρας και να κάνουμε την κληρονομιά της γνωστή στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Να δώσουμε στις επόμενες γενιές τη δυνατότητα να γνωρίσουν τον τόπο τους μέσα από τις δικές του ιστορίες.

Σας καλούμε, λοιπόν, να γίνετε μέρος αυτής της διαδρομής. Να περπατήσουμε μαζί μέσα στην ιστορία. Να ακούσουμε τις φωνές της. Να αφήσουμε τον τόπο να μας μιλήσει.

Καλώς ήρθατε στην Κέρκυρα του 1716. Καλώς ήρθατε στην ιστορία της. Και κυρίως, καλώς ήρθατε σε μια Κέρκυρα που θυμάται, δημιουργεί και συνεχίζει».

Η παράσταση αυτή δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς την εντατική προετοιμασία Κερκυραίων δημιουργών και ερευνητών, οι οποίοι –με βαθιά αγάπη για τον τόπο– εργάζονται για να διασώσουν τις μνήμες του. Ειδικότερα οι συντελεστές της παράστασης ήταν οι εξής:

• Ιστορικά Κείμενα: Γιώργος Ζούμπος
• Αρχειακό Υλικό: Σπύρος Γαούτσης
• Επιμέλεια Βίντεο: Νίκος Κόκκαλης
• Video Editing: Γιάννης Νοδάρας (Bad Dogs Productions)
• Αφηγητής: Ξενοφών Ραράκος
• Κείμενα – Σύνθεση Χορικών & Σκηνοθετική Επιμέλεια: Στέφανος Κυπριώτης
• Εικαστική Επιμέλεια & Φωτογραφία Αφίσας: Νίκος Κόκκαλης
• Ερμηνευτές: Λευκή Γραμμένου, Ευγενία Ζάγουρα, Νατάσα Ιωνά, Ιωάννης Μουμούρης, Αλεξάνδρα Σκαλιώτη, Όλγα Τζήλιου, Σοφία Τόμπρου, Αριστοτέλης Χονδρογιάννης, Σοφία Καφαράκη
• Χοροθεατρική Ομάδα «Αφ’ Ενός Κινούμαι»: Μαριτίνα Θεοδώρου, Μαρία Κασίμη, Αλεξάνδρα Κρασάκη, Σαλβίνα Μικάλεφ, Όλγα Νικολούζου, Όλγα Πετρίδου, Βάλια Σκορδίλη, Ανδρέας Στεφάνου, Αναστασία Φαβιάνου
• Επιμέλεια Κίνησης Χοροθεατρικής Ομάδας: Μέλπω Καρδάμη
• Τραγούδι: Προκόπης Καφαράκης
• Μουσική – Βίντεο – Ηχοτόπια: Αλέξανδρος Κουμπλής
• Φωτισμοί – Ήχος: Αντώνης Χονδρογιάννης
• Μετάφραση – Απόδοση: Άννη Νούνεση

Ευρωπαϊκές ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026

Στον ευρωπαϊκό χάρτη της Πολιτιστικής Κληρονομιάς η Πολιορκία της Κέρκυρας του 1716

Η εκδήλωση του Δήμου εντάχθηκε φέτος στο πρόγραμμα των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ΕΗΠΚ) για το 2026.

Ο θεσμός των ΕΗΠΚ συνδιοργανώνεται από το Συμβούλιο της Ευρώπης και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με κεντρικό θέμα για το 2026 «Πολιτιστική Κληρονομιά σε Κίνδυνο: Αναβίωση, Αντίσταση, Επαναπροσδιορισμός», που εστιάζει στη διαφύλαξη των απειλούμενων μνημείων και παραδόσεων.

Η ένταξη της δράσης σε αυτό το δίκτυο συνδέει άμεσα την τοπική ιστορία με την ευρωπαϊκή κληρονομιά, ενισχύοντας την διεθνή αναγνώριση των γεγονότων του 1716 που ανέκοψαν την οθωμανική επέκταση προς τη Δύση.

Παράλληλα, το Νέο Φρούριο αποκτά σημαντική προβολή εκτός συνόρων μέσα από ένα δρώμενο που δεν περιορίζεται σε τυπική παράθεση γεγονότων, αλλά ανασυνθέτει καλλιτεχνικά τη στιγμή που η Κέρκυρα βρέθηκε στο χείλος της καταστροφής και μετατράπηκε σε σύμβολο αντοχής.

Με αφετηρία το 1985, ο θεσμός αποτελεί μία από τις δημοφιλέστερες συμμετοχικές δράσεις. Κάθε Σεπτέμβριο, στις 50 χώρες που υπογράφουν τη σχετική Σύμβαση, χιλιάδες μνημεία ανοίγουν τις πόρτες τους στο κοινό, προσελκύοντας εκατομμύρια επισκέπτες.

Με την πρωτοβουλία αυτή της Δημοτικής Αρχής, δημιουργούνται νέες προοπτικές δικτύωσης με αντίστοιχους φορείς του εξωτερικού, ισχυροποιώντας ταυτόχρονα τη θέση του νησιού στον διεθνή πολιτιστικό χάρτη.