23/10/1839: Ιδρύεται η Ιονική Τράπεζα

Η ίδρυση της Ιονικής Τράπεζας στις 23 Οκτωβρίου 1839 – Η απαρχή του τραπεζικού συστήματος στον ελληνικό χώρο – Ένα τολμηρό βήμα εκσυγχρονισμού στα Επτάνησα

Στις 23 Οκτωβρίου 1839, στα Επτάνησα -τότε υπό αγγλική προστασία– ιδρύθηκε η Ιονική Τράπεζα (Ionian Bank), η πρώτη οργανωμένη τράπεζα που λειτούργησε σε ελληνικό έδαφος και μία από τις παλαιότερες χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Η ίδρυσή της εγκρίθηκε με βασιλικό διάταγμα της βρετανικής κυβέρνησης, έπειτα από πρωτοβουλία Άγγλων κι Επτανησίων επιχειρηματιών που διέβλεπαν την ανάγκη ενός σταθερού πιστωτικού ιδρύματος ικανού να στηρίξει το εμπόριο και τη ναυτιλία των Ιονίων Νήσων. Η τράπεζα είχε την έδρα της στο Λονδίνο και μετοχικό κεφάλαιο 100.000 λίρες, ενώ το πρώτο της υποκατάστημα λειτούργησε στην Κέρκυρα, πρωτεύουσα της Ιονίου Πολιτείας, στις 2 Μαρτίου 1840.

Η Ιονική Τράπεζα διέθετε αποκλειστικό δικαίωμα έκδοσης τραπεζογραμματίων στα Ιόνια Νησιά, προνόμιο που την καθιστούσε ουσιαστικά την πρώτη “κεντρική τράπεζα” ελληνικού χώρου. Μέσω των συναλλαγών της παρείχε πίστωση στους εμπόρους και στους ναυτικούς, χρηματοδότησε την παραγωγή και το εμπόριο, ενώ συνέβαλε αποφασιστικά στην οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα της περιοχής.

Το πρώτο χαρτονόμισμα που κυκλοφόρησε η Ιονική Τράπεζα είχε ως νομισματική μονάδα το ισπανικό δίστηλο, γνωστό ως κολονάτο. Κυκλοφορούσαν αξίες των 2, των 5 και των 100 κολονάτων. 

Μετά την Ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα το 1864, η Ιονική Τράπεζα ενσωματώθηκε σταδιακά στο ελληνικό οικονομικό σύστημα και επεξέτεινε τη δραστηριότητά της στην ηπειρωτική χώρα. Ίδρυσε υποκαταστήματα στην Αθήνα, στον Πειραιά, στην Πάτρα, στη Θεσσαλονίκη και σε άλλες μεγάλες πόλεις, υποστηρίζοντας τη ραγδαία ανάπτυξη του εμπορίου και της βιομηχανίας.

Για περισσότερο από έναν αιώνα, η Ιονική Τράπεζα υπήρξε σύμβολο οικονομικής ασφάλειας κι εμπιστοσύνης. Διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ανασυγκρότηση της χώρας μετά τους πολέμους και στην οικονομική της ανάκαμψη κατά τον 20ό αιώνα.

Η Ιονική Τράπεζα εξαγόρασε τη Λαϊκή Τράπεζα το 1938. Το 1957 η Εμπορική Τράπεζα εξαγόρασε το σύνολο των εργασιών της Ιονικής Τράπεζας στην Ελλάδα, καθώς και της Λαϊκής Τράπεζας. Στη συνέχεια η Λαϊκή Τράπεζα απορρόφησε την Ιονική Τράπεζα και δημιουργήθηκε η Ιονική και Λαϊκή Τράπεζα. Η Alpha Τράπεζα Πίστεως εξαγόρασε την Ιονική και Λαϊκή Τράπεζα το 1999 και την απορρόφησε τον επόμενο χρόνο. Η νέα διευρυμένη τράπεζα μετονομάστηκε σε Alpha Bank. 

Η 23η Οκτωβρίου 1839 σηματοδοτεί, επομένως, μια ημερομηνία-ορόσημο: την έναρξη της οργανωμένης τραπεζικής δραστηριότητας στον ελληνικό χώρο. Η Ιονική Τράπεζα δεν υπήρξε απλώς ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα. Υπήρξε το πρώτο βήμα προς τον οικονομικό εκσυγχρονισμό του νέου ελληνισμού.

Το κτίριο της Ιονικής μέσα στην ιστορία

1844 – Η ανέγερση του 2ώροφου κτιρίου: Η Ιονική Τράπεζα αγόρασε από το Δημόσιο, οικόπεδο επί της Πλατείας Στερνών, μετέπειτα γνωστής ως Piazza del Banco, στην Πόλη της Κέρκυρας. Σκοπός της ήταν να μεταφέρει εκεί το πρώτο τραπεζικό κατάστημά της, το οποίο λειτουργούσε ήδη από τις 2 Μαρτίου 1840 στην κεντρική πλατεία της Πόλης (Σπιανάδα). Ο κορυφαίος αρχιτέκτονας της εποχής Ιωάννης Χρόνης ανέλαβε την ανέγερση διώροφου κτιρίου στο οικόπεδο. Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν 1-2 χρόνια μετά. Σήμερα η πλατεία ονομάζεται Πλακάδα Αγίου Σπυρίδωνος. Το νεοκλασικό κτίριο με τους ημικίονες ιωνικού ρυθμού και το αέτωμα στην επίστεψη είναι χαρακτηριστικό δείγμα της περιόδου της Βρετανικής Προστασίας της Κέρκυρας. Στο ισόγειό του στέγαζε το πρώτο κατάστημα της Ιονικής Τράπεζας, ενώ στον 1ο όροφο φιλοξενούσε τον διευθυντή του καταστήματος.

1981 – Τα εγκαίνια του Μουσείου: Το Μουσείο Χαρτονομισμάτων άνοιξε τις πόρτες του.  

2004 – Ανακαίνιση και αποκατάσταση: Η Alpha Bank ανακαίνισε το κτίριο και του έδωσε τη μορφή που έχει σήμερα.

Σήμερα – Πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες : Το Μουσείο Χαρτονομισμάτων Ιονικής Τραπέζης συνεχίζει να στεγάζεται στο ίδιο διατηρητέο κτίριο μέχρι και σήμερα. Κάθε χρόνο δέχεται περίπου 10.000 επισκέπτες από όλον τον κόσμο.