Απολογισμός Ημερίδας ‘Πολιτιστική Κληρονομιά, πρόσφυγες και πολιτιστικοί οργανισμοί: δράσεις και κίνδυνοι’

Με ιδιαίτερα μεγάλη επιτυχία έγιναν την Τρίτη 15 Μαρτίου 2022 οι εργασίες της Ημερίδας με τίτλο ‘Πολιτιστική Κληρονομιά, πρόσφυγες και πολιτιστικοί οργανισμοί: δράσεις και κίνδυνοι’ στο Αμφιθέατρο ΙΙ του Ιονίου Πανεπιστημίου, με μεγάλη συμμετοχή διδασκόντων και φοιτητών από πολλά Τμήματα του Ιονίου Πανεπιστημίου.

Η Ημερίδα διοργανώθηκε από την Έδρα UNESCO του Ιονίου Πανεπιστημίου για τις απειλές της πολιτιστικής κληρονομιάς και των σχετικών με την πολιτιστική κληρονομιά δραστηριοτήτων, Έδρα την οποία κατέχει ο Καθηγητής Σταύρος Κάτσιος (ΤΞΓΜΔ), και το Εργαστήριο Τεκμηρίωσης Ιστορικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς (CuDoLab) του ΤΑΒΜ, το οποίο διευθύνει η Καθηγήτρια Μαρία Κανελλοπούλου-Μπότη.

Την Ημερίδα συντόνισε η Καθηγήτρια του Τμήματος Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης Δάφνη Κυριάκη-Μάνεση, η οποία και τόνισε τον σημαντικό ρόλο των πολιτιστικών οργανισμών, μουσείων και βιβλιοθηκών, στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και τις διάφορες εκπαιδευτικές δράσεις προς τους πρόσφυγες σε πολλές χώρες υποδοχής.

Ο καθηγητής Σταύρος Κάτσιος παρουσίασε τους πέντε βασικούς άξονες δράσης της UNESCO και τους επιμέρους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης που υιοθετήθηκαν από την UNESCO το 2015 για την Agenda 2030. Περιέγραψε τα διάφορα όργανα και συμβουλευτικά σώματα της UNESCO, καθώς και τις Εθνικές Επιτροπές και τα γραφεία της UNESCOανά τον κόσμο.

Στους βασικούς στόχους της UNESCO για το μέλλον συγκαταλέγονται η απάλειψη της φτώχειας και της πείνας, η διατήρηση της καλής υγείας και της ευζωίας, η ποιοτική εκπαίδευση, η ισότητα των φύλων, η μείωση της ανισότητας, η αξιοπρεπής εργασία και οικονομική ανάπτυξη, η ειρήνη, η δικαιοσύνη και οι ισχυροί θεσμοί. Μέσα στο πλαίσιο των στόχων αυτών, το έργο της Έδρας UNESCO στο πεδίο της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς αναδεικνύεται ολοένα και πιο πολύτιμο.

Η καθηγήτρια Καλλιόπη Χαίνογλου μίλησε για την ευαλωτότητα της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς σε περίοδο πολέμου και αναφέρθηκε στην καταστροφή της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Ουκρανίας κατόπιν Ρωσικών βομβαρδισμών κατά την περίοδο Φεβρουαρίου-Μαρτίου 2022.

Υπενθυμίζεται πως η Ουκρανία έχει εγγράψει 3 στοιχεία στον Παγκόσμιο Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO κι ένα στοιχείο στον Παγκόσμιο Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς σε Κίνδυνο της UNESCO.

Αυτά τα στοιχεία άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς καθώς και οι άνθρωποι/κοινότητες που τα εξασκούν και οι φυσικοί χώροι στους οποίους εξασκούνται (για παράδειγμα, εργαστήρια, πολιτιστικοί σύλλογοι, κτλ) απολαμβάνουν προστασίας από επιθέσεις, λεηλασία, στοχοποίηση και καταστροφή σε περίοδο πολέμου λόγω του Συμπληρωματικού  Πρωτοκόλλου 1 στις Συμβάσεις της Γενεύης, της Σύμβασης για την Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά και του Διεθνούς Συμφώνου για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα. Όποια στοχοποίηση τους σε περίοδο πολέμου, αποτελεί έγκλημα πολέμου.

Η Kαθηγήτρια Μαρία Κανελλοπούλου – Μπότη ανέλυσε το νομικό καθεστώς, εθνικό και διεθνές, για την αποστολή των μουσείων και των βιβλιοθηκών σε σχέση με τους πρόσφυγες. Περιέγραψε τις σοβαρές αντιξοότητες στις οποίες βρίσκονται οι πρόσφυγες στις χώρες υποδοχής και τις ψυχολογικές επιδράσεις τους στις οικογένειες και ειδικότερα τα παιδιά- πρόσφυγες όπως έχουν τεκμηριωθεί στη βιβλιογραφία. Έφερε παραδείγματα δράσεων από τα ελληνικά μουσεία, όπως το Μουσείο Ακρόπολης, το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, με σκοπό την εκπαίδευση, αλλά και την ενσωμάτωση των προσφύγων της Ελλάδος, και παραδείγματα δράσεων από βιβλιοθήκες ανά τον κόσμο, όπως στον Καναδά και  τη Γαλλία.

Η κ. Ιωάννα Νισυρίου συνέχισε με περιγραφή του έργου της βιβλιοθήκες για πρόσφυγες που έχει ιδρύσει στην Κυψέλη, την βιβλιοθήκη WeNeedBooks, η οποία εξυπηρετεί είκοσι διαφορετικές εθνικότητες προσφύγων στην Αθήνα, με ειδικά προγράμματα για παιδιά – πρόσφυγες. Η βιβλιοθήκη αυτή είναι ανοικτή στο κοινό και λειτουργεί και ως γενικότερος χώρος κοινωνικοποίησης και ψυχαγωγίας. Η Ημερίδα έκλεισε με την παρουσίαση του βιβλίου ‘Ο ρόλος των βιβλιοθηκών στο προσφυγικό ζήτημα’ από τον συγγραφέα του, υπ. ΜΔΕ, κ. Βασίλειο Χειμαριό.

Η συμμετοχή του κοινού, που ήταν πολυπληθές, ήταν ενεργός σε μια από τις πρώτες μεγάλες διατμηματικές εκδηλώσεις του Ιονίου Πανεπιστημίου μετά την έναρξη της δια ζώσης εκπαίδευσης.